Mười chín giờ năm mươi hai phút, nhóm chuyên gia bên ngoài vẫn còn ở phòng kiểm tra dữ liệu thì màn hình theo dõi truyền thông của Minh Sách đổi màu.
Tạ Nghiên vừa đi lấy một cốc nước. Khi quay lại, ba người trong nhóm đều nhìn về cùng một ô trên màn hình.
“Lại có gì?”
Nhân viên phân tích kéo bài đăng lên giữa màn hình.
“Gói thứ hai.”
Không cần hỏi gói thứ nhất là gì.
Bức ảnh Tạ Nghiên ngồi đối diện Tống Kỳ đã xuất hiện từ trưa. Gói mới dùng lại chính bức ảnh ấy, nhưng lần này phía sau nó có thêm ba trang tài liệu được chụp từ một hồ sơ cũ.
Trang đầu là một danh mục có mã số.
Trang thứ hai mang tiêu đề Rà soát tiếp xúc bên ngoài — Tạ Nghiên.
Trang thứ ba là một ghi chú ngắn, ngày lập nằm sau khi loạt thông tin Đông Giang đã bắt đầu được công bố.
Tạ Nghiên đặt cốc nước xuống mà chưa uống.
Bên dưới ba trang là một câu duy nhất:
Bảy năm trước, Lục Thị đã điều tra Tạ Nghiên như một mắt xích của đường truyền tài liệu Đông Giang. Hôm nay chính người này đang giúp Lục Thị giải thích Tân Hải.
Không có chữ “nguồn tin”.
Không có câu “đã giao tài liệu”.
Nhưng lần này, người đăng không còn chỉ dựa vào một cuộc gặp.
Tạ Nghiên kéo trang thứ hai lớn lên.
Ở góc phải có cùng kiểu mã mà nhóm kỹ thuật vừa tìm thấy trong danh mục lưu trữ cũ. Cách đánh số, vị trí ngày tháng, tên nhóm rà soát đều thống nhất với những gì họ đã kiểm tra chiều nay.
Cậu nói:
“Chụp lại toàn bộ bài gốc. Không tải lại các tệp đính kèm sang hệ thống làm việc chung.”
“Vì có thể chứa mã theo dõi?”
“Và vì chúng ta chưa biết bản đang phát tán đã bị chỉnh sửa ở đâu. Giữ nguyên nguồn.”
Một nhân viên hỏi: “Có phản ứng ngay không anh?”
“Không.”
“Nhưng bài đang tăng rất nhanh.”
“Tôi biết.”
Tạ Nghiên gọi Hàn Dư Thanh.
Bà bắt máy ngay.
“Tôi đang nhìn thấy.”
“Trang thứ hai có cùng mã với danh mục cũ.”
“Anh chắc?”
“Chắc về hình thức. Nội dung cần đối chiếu bản lưu.”
“Đừng xác nhận ra ngoài.”
“Tôi không định.”
Hàn Dư Thanh nói: “Sang phòng lưu trữ. Tôi mở đúng hồ sơ này, không mở rộng.”
Tạ Nghiên đứng dậy.
Cậu đi được nửa hành lang thì điện thoại rung thêm ba lần. Một hãng tin tài chính đặt câu hỏi liệu Minh Sách có che giấu lịch sử của người phụ trách hồ sơ. Một trang tin khác gọi Tạ Nghiên là “người từng bị Lục Thị điều tra sau Đông Giang”. Còn một tài khoản lớn chọn cách trực tiếp hơn:
Người tố giác hay người trong cuộc?
Tạ Nghiên không mở bình luận.
Phòng lưu trữ điện tử nằm cách khu làm việc của Minh Sách hai lớp cửa. Hàn Dư Thanh đã chờ ở đó với một kỹ sư hệ thống và đại diện Ủy ban Kiểm toán.
Bà chỉ vào màn hình.
“Chúng tôi mới mở danh mục, chưa mở nội dung.”
Tạ Nghiên ngồi xuống.
Mã trên bài đăng tồn tại.
Tên hồ sơ tồn tại.
Ngày tạo khớp.
Hệ thống ghi hồ sơ được đưa vào kho lưu trữ sau đợt tái cấu trúc hậu Đông Giang và không còn nằm trong môi trường làm việc hiện tại.
Hàn Dư Thanh hỏi:
“Có cần mở bản lưu để xác nhận ba trang đang bị tung có đúng không?”
Tạ Nghiên nhìn màn hình vài giây.
“Nếu không mở, chúng ta không biết thứ đang lan là tài liệu thật hay một bản ghép từ dữ liệu thật.”
“Đồng ý.”
Bà quay sang kỹ sư. “Chỉ mở hồ sơ theo đúng mã này. Ghi lại người đang có mặt và mọi thao tác.”
Mất gần bốn phút để hệ thống cũ tải bản sao.
Trang đầu hiện ra trước.
Giống bản đang lan.
Trang thứ hai cũng giống.
Đến trang thứ ba, người kỹ sư đặt hai bản cạnh nhau.
“Bản trên mạng bị cắt mất phần cuối.”
Tạ Nghiên đọc bản gốc.
Nội dung chỉ khoảng sáu dòng.
Nó ghi nhận rằng Tạ Nghiên đã gặp Tống Kỳ trước khi một phần thông tin Đông Giang xuất hiện trên báo chí; thời điểm và địa điểm đã được xác minh bằng ảnh. Nhóm rà soát đánh giá cậu có khả năng là đầu mối liên quan tới đường truyền thông tin, đề nghị tiếp tục xác minh các lần tiếp xúc và nguồn tài liệu.
Dòng cuối cùng bị cắt khỏi bản đang lan:
Chưa đủ căn cứ xác định phạm vi tài liệu đã được chuyển giao hoặc vai trò của đối tượng trong từng kênh công bố.
Hàn Dư Thanh đọc xong rồi hỏi:
“Anh có muốn công khai dòng bị cắt không?”
Tạ Nghiên không trả lời ngay.
Nếu chỉ nhìn về lợi ích tức thời, câu đó có ích cho cậu. Nó chứng minh chính nhóm điều tra năm xưa cũng chưa xác định được cậu đã làm gì cụ thể.
Nhưng công khai một đoạn từ hồ sơ điều tra nội bộ chỉ để tự bảo vệ sẽ kéo cả Lục Thị vào một cuộc tranh luận khác: tại sao hồ sơ ấy tồn tại, ai ra lệnh theo dõi, còn bao nhiêu người bị rà soát, và vì sao tài liệu đã đóng nhiều năm lại xuất hiện hôm nay.
“Tôi muốn Ủy ban Kiểm toán biết bản trên mạng bị cắt,” Tạ Nghiên nói. “Chưa đưa ra ngoài.”
“Lý do?”
“Vì dòng cuối không làm thay đổi điều quan trọng nhất đối với công chúng lúc này. Lục Thị thực sự từng điều tra tôi như một đầu mối liên quan Đông Giang. Phần đó là thật.”
Hàn Dư Thanh nhìn cậu.
“Anh đang tự bỏ một câu có lợi cho mình lần thứ hai trong hôm nay.”
“Nó có lợi nếu người ta chỉ đọc một câu. Không chắc có lợi nếu phải giải thích vì sao chúng ta chọn đúng câu đó từ một hồ sơ chưa biết đã bị ai lấy ra.”
Đại diện Ủy ban Kiểm toán hỏi: “Vậy xác nhận tài liệu thật?”
“Không phải qua truyền thông lúc này. Trước hết phải họp về xung đột lợi ích. Từ thời điểm ba trang này xuất hiện, vị trí của tôi trong hồ sơ đã thay đổi.”
Hàn Dư Thanh đóng bản lưu.
“Tôi gọi Cố tổng.”
Tạ Nghiên nói: “Và Giang Duệ.”
“Lục Thừa Cảnh?”
“Anh ấy thuộc nhóm cần biết.”
Hai mươi giờ mười bảy phút, phòng họp số ba sáng đèn trở lại.
Giang Duệ tham gia qua màn hình từ văn phòng Minh Sách. Cố Lan Chi ngồi ở đầu bàn bên trái, Hàn Dư Thanh bên cạnh. Hứa Minh Khiêm mang vào bản tóm tắt tình hình truyền thông rồi ngồi xuống cuối bàn. Lục Thừa Cảnh tới sau cùng.
Tạ Nghiên đã đặt trước mỗi người một trang duy nhất.
Không có bản chụp hồ sơ cũ.
Chỉ có bốn điều đã kiểm chứng:
Một, ba trang đang lan lấy nội dung từ một hồ sơ rà soát nội bộ có thật của Lục Thị.
Hai, hồ sơ đó từng xác định Tạ Nghiên là người cần tiếp tục điều tra về đường truyền thông tin Đông Giang.
Ba, bản đang lan đã cắt mất câu nói rõ khi ấy chưa đủ căn cứ xác định phạm vi tài liệu hoặc vai trò của Tạ Nghiên trong từng kênh công bố.
Bốn, hiện chưa biết ai đã lấy tài liệu khỏi kho cũ hoặc ai là người đầu tiên đưa nó ra ngoài.
Cố Lan Chi đọc hết rồi hỏi:
“Quan điểm của Minh Sách?”
Giang Duệ trả lời trước.
“Xung đột lợi ích đã tăng thêm một mức. Không còn là chuyện một bức ảnh bị suy diễn. Hiện có tài liệu của chính Lục Thị cho thấy Tạ Nghiên từng là đối tượng được điều tra trong sự kiện đang bị dùng để so sánh với Tân Hải.”
“Ông đề nghị rút người?”
“Tôi đề nghị Ủy ban đánh giá lại. Tôi không quyết định thay Tạ Nghiên và cũng không quyết định thay Lục Thị.”
Cố Lan Chi quay sang Tạ Nghiên.
“Anh nghĩ sao?”
“Nếu Ủy ban cho rằng xung đột không còn kiểm soát được, tôi rút.”
Không ai trong phòng phản ứng.
Tạ Nghiên tiếp tục:
“Nhưng việc thay người không thể là một nút tắt. Dữ liệu kỹ thuật Tân Hải đang được đơn vị ngoài kiểm tra. Minh Sách đã tham gia xây các mốc công bố, theo dõi các câu hỏi truyền thông và phối hợp với pháp chế. Nếu đổi người, cần ghi rõ lý do, phạm vi bàn giao, người nhận và những kết luận nào chưa được phép mang theo như kết luận cuối cùng.”
Một thành viên Ủy ban tham gia từ xa hỏi:
“Anh có đang nói rằng rút anh lúc này sẽ bất lợi cho Lục Thị?”
“Tôi đang nói rằng bất kỳ thay đổi nào lúc này đều có hậu quả. Giữ tôi có rủi ro. Thay tôi cũng có rủi ro. Công việc của Ủy ban là chọn rủi ro có thể kiểm soát, không phải chọn phương án nhìn sạch nhất trên mặt báo.”
Cố Lan Chi hỏi:
“Nếu ở lại, anh có cam kết sẽ công khai toàn bộ lịch sử của mình với Đông Giang không?”
“Không.”
Câu trả lời quá nhanh khiến người trên màn hình hơi nhíu mày.
Tạ Nghiên nói tiếp:
“Tôi cam kết khai báo những gì ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng làm công việc hiện tại. Tôi không cam kết biến mọi thông tin riêng hoặc thông tin thuộc nguồn được bảo vệ thành điều kiện để được tiếp tục làm việc.”
“Vậy Ủy ban phải tin anh rằng phần còn lại không ảnh hưởng?”
“Không. Ủy ban có thể kiểm soát bằng cách không để kết luận kỹ thuật, pháp lý hay dữ liệu gốc phụ thuộc vào tôi.”
Hàn Dư Thanh gật đầu.
“Đó cũng là phương án pháp chế.”
Bà mở một bản dự thảo mới.
“Thứ nhất, Tạ Nghiên tiếp tục phụ trách chiến lược truyền thông và cách công bố thông tin. Anh ấy không có quyền một mình xác nhận kết luận kỹ thuật hay pháp lý.”
“Thứ hai, mọi kết luận về Tân Hải phải có nguồn dữ liệu gốc và một đầu mối độc lập kiểm tra trước khi phát.”
“Thứ ba, ghi chú nguồn riêng của Minh Sách tiếp tục nằm ngoài quyền truy cập mặc định của ban điều hành Lục Thị. Ngược lại, Minh Sách cũng không được mở hồ sơ cá nhân hoặc hồ sơ cũ ngoài phần cần thiết cho sự việc hiện tại.”
“Thứ tư, bất kỳ tài liệu mới nào về Đông Giang có liên quan trực tiếp Tạ Nghiên hoặc người điều hành Lục Thị phải được chuyển đồng thời cho Ủy ban Kiểm toán, pháp chế và Minh Sách trước khi có quyết định phản ứng.”
“Thứ năm, nếu xuất hiện bằng chứng cho thấy Tạ Nghiên có lợi ích hiện tại liên quan nguyên nhân kỹ thuật Tân Hải, hoặc đã can thiệp vào dữ liệu của hồ sơ này, việc thay người được kích hoạt ngay.”
Giang Duệ nói qua màn hình:
“Minh Sách chấp nhận.”
Cố Lan Chi nhìn Lục Thừa Cảnh.
Từ đầu cuộc họp, anh chưa nói gì ngoài việc xác nhận đã đọc bản tóm tắt.
“Lục tổng?”
Lục Thừa Cảnh không nhìn Tạ Nghiên.
“Tôi có một bổ sung.”
Hàn Dư Thanh chờ.
“Nếu thay Tạ Nghiên, lý do phải dựa trên việc anh ấy không còn đáp ứng điều kiện làm việc hoặc có xung đột không thể kiểm soát. Không dùng việc một tài liệu cũ bị tung đúng lúc làm lý do duy nhất.”
Thành viên Ủy ban trên màn hình hỏi:
“Anh đang phản đối thay ông Tạ Nghiên?”
“Đúng.”
“Trong cuộc họp đầu tiên, chính anh phản đối ông ấy tham gia.”
“Đúng.”
“Vậy điều gì thay đổi?”
Lục Thừa Cảnh đặt tay lên tập tài liệu trước mặt.
“Cách kiểm soát xung đột đã được kiểm chứng trong hai ngày qua. Tạ Nghiên khai báo trước khi tham gia. Dữ liệu kỹ thuật chưa từng nằm dưới quyền riêng của anh ấy. Pháp chế giữ quyền truy cập. Ủy ban chọn đơn vị kiểm tra bên ngoài. Những điểm đó chưa thay đổi chỉ vì có người tung thêm hồ sơ cũ.”
“Nhưng uy tín của người tư vấn đã bị ảnh hưởng.”
“Uy tín là vấn đề cần quản lý. Không phải bằng chứng anh ấy đã làm sai hồ sơ Tân Hải.”
Căn phòng yên vài giây.
Tạ Nghiên nhìn xuống bản dự thảo.
Lục Thừa Cảnh đang nói đúng thứ cậu từng yêu cầu mọi người làm từ đầu: tách điều có thể chứng minh khỏi điều đang bị kể.
Không hơn.
Cũng không ít hơn.
Cố Lan Chi hỏi:
“Anh có lợi ích cá nhân nào trong việc giữ Tạ Nghiên không?”
Lần này Lục Thừa Cảnh nhìn thẳng sang bà.
“Có lịch sử cá nhân. Tôi đã khai báo từ cuộc họp đầu tiên.”
Ông thành viên trên màn hình hỏi: “Lịch sử đó có làm anh mất khả năng đánh giá không?”
“Vì vậy quyết định không nằm ở tôi.”
Câu trả lời ngắn, không giải thích thêm.
Tạ Nghiên không nhìn anh.
Cố Lan Chi quay sang Tạ Nghiên.
“Còn anh? Nếu Ủy ban giữ anh lại, anh có coi phát biểu vừa rồi của Lục tổng là một bảo đảm cá nhân cho vị trí của mình không?”
“Không.”
“Vì sao?”
“Vì anh ấy không có quyền bảo đảm cho tôi.”
Cố Lan Chi gật đầu một lần.
“Được.”
Cuộc họp chuyển sang vấn đề khó hơn: ai được nói gì nếu báo chí hỏi liệu hồ sơ cũ là thật.
Bộ phận truyền thông muốn dùng câu “tài liệu đang được xác minh”. Hàn Dư Thanh phản đối vì ít nhất phần họ vừa đối chiếu đã đủ để biết hồ sơ có thật. Giang Duệ không muốn Minh Sách bị đặt vào vị trí phủ nhận thay cho Lục Thị.
Tạ Nghiên đề xuất:
“Lục Thị có thể xác nhận tài liệu đang lan có nguồn gốc từ một hồ sơ rà soát nội bộ cũ và nội dung công khai đã bị cắt một phần. Không bình luận về phần còn lại cho tới khi xác định được đường rò rỉ.”
Hứa Minh Khiêm hỏi:
“Có nói hồ sơ từng điều tra anh không?”
“Có.”
“Anh chắc?”
“Đó là phần người ta đã có và chúng ta vừa xác nhận là thật.”
Giang Duệ hỏi: “Còn dòng bị cắt?”
“Chưa dùng để tự bào chữa. Nếu sau này cần công bố hồ sơ đầy đủ vì mục đích điều tra rò rỉ, công bố cùng ngữ cảnh.”
Lục Thừa Cảnh nói:
“Đồng ý.”
Cố Lan Chi nhìn quanh bàn.
“Vậy chúng ta đã qua điểm có thể đổi người mà không tạo thêm một cuộc khủng hoảng. Nhưng đừng hiểu câu đó thành không ai được rút. Mỗi người vẫn có quyền rút nếu điều kiện nghề nghiệp không còn bảo đảm. Chỉ là từ bây giờ, bất kỳ quyết định rút nào cũng phải được giải thích bằng quy trình, không phải bằng sợ hãi.”
Không ai phản đối.
Tạ Nghiên ghi lại câu cuối của Cố Lan Chi vào mép bản dự thảo. Quyền rút vẫn còn. Nhưng từ thời điểm này, bất kỳ quyết định rút nào cũng phải để lại một lý do đủ rõ để những người còn lại kiểm tra và chịu trách nhiệm.
Hai mươi mốt giờ mười một phút, Ủy ban bỏ phiếu giữ Minh Sách và Tạ Nghiên trong hồ sơ theo các điều kiện mới. Quyết định được ghi thành văn bản ngay tại phòng họp.
Hàn Dư Thanh gửi bản cuối cho từng người kiểm tra.
Tạ Nghiên đọc từ đầu tới cuối, sửa một chỗ “được quyền xem khi cần” thành “được xem khi có căn cứ liên quan hồ sơ hiện tại”.
“Khác nhau nhiều sao?” Hứa Minh Khiêm hỏi.
“Câu đầu cho phép người ta quyết định ‘cần’ theo cảm giác.”
“Câu sau thì sao?”
“Ít nhất phải nói được cần vì việc gì.”
Hàn Dư Thanh giữ bản sửa.
“Dùng câu sau.”
Lục Thừa Cảnh không bình luận.
Điện thoại của Tạ Nghiên rung khi mọi người đang chờ văn bản in.
Nhóm chuyên gia kỹ thuật bên ngoài gửi một thông báo ngắn: họ chưa thấy điểm nào buộc phải bác bỏ thứ tự cảnh báo mà Lục Thị đã dựng, nhưng cần thêm dữ liệu cảm biến và một bản ghi từ hệ thống sơ tán trước khi đưa xác nhận bằng văn bản.
Chưa phải kết luận.
Cũng chưa phải thứ có thể đem lên mặt báo.
Tạ Nghiên chuyển thông tin cho Hàn Dư Thanh và Cố Lan Chi, không gửi riêng cho truyền thông.
Hai mươi mốt giờ hai mươi bảy phút, bản nguyên tắc làm việc mới được đặt giữa bàn.
Cố Lan Chi ký trước với tư cách đại diện Ủy ban.
Hàn Dư Thanh ký phần pháp chế.
Giang Duệ đã ký điện tử từ Minh Sách.
Đến lượt Tạ Nghiên.
Cậu cầm bút, đọc lại dòng về quyền truy cập nguồn riêng một lần cuối rồi ký tên đầy đủ.
Tờ giấy được đẩy sang phía đối diện.
Lục Thừa Cảnh nhận lấy.
Anh không đọc lại toàn bộ. Chỉ dừng ở phần quy định ban điều hành không được tự ý mở ghi chú nguồn của Minh Sách, rồi ký ngay bên dưới phần xác nhận của mình.
Hai chữ ký nằm ở hai phía của cùng một văn bản.
Không ai nhìn người kia lâu hơn mức cần thiết để biết việc đã xong.