Ba tuần sau buổi tư vấn đại học, trường tổ chức một buổi gặp riêng cho học sinh cuối cấp và phụ huynh về hồ sơ xét tuyển, học bổng, chương trình quốc tế cùng các mốc thời gian từ nay đến tốt nghiệp.
Lâm Dư An vốn nghĩ mình đã nghe đủ về đại học để có thể tự đứng lớp thay giáo viên hướng nghiệp. Đến khi mẹ cậu đặt trước mặt một tờ lịch dày kín ô ngày và hỏi "Con đã nhớ hạn đăng ký nguyện vọng thử chưa?", cậu mới phát hiện hóa ra người lớn luôn có cách tạo thêm một cột mới vào mọi bảng kế hoạch.
"Con nhớ." Dư An kéo tờ lịch lại. "Ít nhất là nhớ tháng."
Tô Nhã Lan nhìn cậu. "Tháng không phải ngày."
"Tháng đã là tiến bộ lớn rồi mẹ."
"Mẹ không phản đối việc con lạc quan." Bà cười, gõ đầu bút xuống ô được đánh dấu. "Nhưng đừng lạc quan với hạn cuối."
Hai mẹ con ngồi ở một góc hành lang ngoài phòng tư vấn. Phía trong, giáo viên chủ nhiệm đang lần lượt mời từng gia đình vào trao đổi ngắn. Dư An đã đi qua giai đoạn hoang mang nhất sau buổi tư vấn trước; danh sách ngành và trường của cậu hiện chỉ còn vài lựa chọn, trong đó phương án nằm cùng thành phố với trường Hoài Cẩn đang cân nhắc vẫn được khoanh rõ nhất trong sổ. Bản đồ có hai vòng tròn màu xanh đang nằm ở nhà, kẹp giữa cuốn sổ như một thứ chẳng có giá trị gì với người khác nhưng Dư An lại không nỡ vứt.
Nhã Lan nhìn danh sách con trai viết, không hỏi trường nào có bạn bè hay trường nào gần nhà. Bà chỉ hỏi: "Trong mấy ngành này con thích cái nào nhất?"
Dư An chỉ vào nhóm chương trình liên quan hệ thống thông tin và phân tích kinh doanh. "Chắc mấy cái này. Con thích kiểu vừa có dữ liệu vừa phải hiểu người ta vận hành công việc thế nào."
"Vậy thì tìm kỹ chương trình học. Đừng nhìn mỗi tên ngành."
"Ba cũng nói vậy."
"Ba con nói câu đó sau khi đọc hai mươi trang chương trình đào tạo rồi." Nhã Lan thu lại tờ lịch. "Mẹ thì chỉ cần con biết mình đang chọn cái gì."
Dư An chống cằm. "Nếu con chọn sai thì sao?"
"Sửa."
"Đơn giản vậy à?"
"Không đơn giản." Bà nhìn cậu. "Nhưng là lựa chọn của con thì con mới biết mình muốn sửa theo hướng nào."
Dư An bật cười. "Dạo này ai cũng nói với con về quyền lựa chọn."
"Ai nữa?"
"Không ai."
Nhã Lan nhìn cậu lâu hơn một giây, rõ ràng biết câu trả lời có vấn đề nhưng không truy. Dư An vừa thở phào thì phía cuối hành lang có tiếng chào của một giáo viên. Cậu quay đầu theo phản xạ và thấy Hoài Cẩn đang đi về phía này cùng một người đàn ông.
Không cần ai giới thiệu, Dư An cũng biết đó là cha cậu ấy. Hai người có vài nét giống nhau ở đường mắt và dáng đứng, nhưng ấn tượng lại khác hẳn. Hoài Cẩn ở trường thường khiến người khác thấy khó tiếp cận vì ít biểu cảm; người đàn ông bên cạnh thì không lạnh. Ông chào giáo viên, dừng lại nghe một câu nhắc về lịch tư vấn, đáp vừa đủ rồi mới bước tiếp. Không ai phải tránh đường cho ông, nhưng chính cách ông đi khiến khoảng hành lang ồn ào tự nhiên có trật tự hơn một chút.
Hoài Cẩn thấy Dư An trước. Ánh mắt cậu dừng lại rất ngắn rồi quay sang người bên cạnh.
"Ba, con gặp bạn một chút."
Người đàn ông nhìn theo hướng cậu, sau đó gật đầu. "Ừ. Năm phút nữa tới lượt mình."
Hoài Cẩn bước tới. Dư An đứng dậy, còn Nhã Lan cũng nhìn sang với vẻ nhận ra người từng đến nhà khi con mình sốt.
"Chào cô." Hoài Cẩn nói.
"Chào con." Nhã Lan cười. "Lâu rồi mới gặp. Dư An nhà cô vẫn còn nhắc chuyện con ép nó ăn lúc sốt."
"Mẹ."
"Mẹ nói sai à?"
Hoài Cẩn nhìn Dư An. "Không sai."
"Cậu đứng về phía mẹ tôi nhanh thế?"
"Dữ kiện."
Câu cũ khiến Dư An bật cười. Đúng lúc đó người đàn ông ban nãy đi tới. Hoài Cẩn hơi dịch sang một bên.
"Ba, đây là Lâm Dư An. Bạn cùng dự án của con. Đây là mẹ cậu ấy."
Dư An không biết mình có mong một thái độ gì đặc biệt không. Tống Kính Thành chỉ dừng lại, chào Nhã Lan rất lịch sự rồi nhìn sang cậu.
"Chào cháu."
"Cháu chào chú ạ."
"Dự án cuối cấp của hai đứa là dự án trưng bày phải không?"
Dư An hơi bất ngờ vì ông biết. "Dạ. Gần xong rồi ạ."
"Hoài Cẩn có nói phần khó nhất là làm cho nội dung đủ rõ với người không tham gia từ đầu." Kính Thành nói. "Nếu hai đứa xử lý được chuyện đó thì là một dự án tốt."
Dư An liếc Hoài Cẩn. Người bên cạnh không có phản ứng gì, nhưng chỉ riêng việc Kính Thành biết một chi tiết trong dự án đã khiến cậu nhận ra Hoài Cẩn không hoàn toàn im lặng về đời sống ở trường như mình từng nghĩ.
Nhã Lan hỏi vài câu xã giao rồi được giáo viên gọi vào phòng bên cạnh. Trước khi đi, bà nhắc Dư An đợi ở hành lang sau khi tư vấn xong. Dư An gật đầu, nhìn mẹ đi khuất rồi mới quay lại.
Kính Thành hỏi: "Cháu đang cân nhắc ngành gì?"
Dư An nói tên hai nhóm ngành mình quan tâm. Ông nghe xong, không khen lấy lệ cũng không lập tức đưa lời khuyên.
"Tên ngành thay đổi khá nhanh giữa các trường." Ông nói. "Nếu cháu thích phần nằm giữa dữ liệu và vận hành, nên xem kỹ môn bắt buộc và cơ hội thực tập. Chọn vì cách mình muốn giải quyết vấn đề sẽ bền hơn chọn vì tên nghe hay."
"Dạ."
Dư An thấy câu ấy gần với điều cha mình nói tới mức bất giác có thiện cảm. Nếu chỉ nhìn cuộc trò chuyện này, cậu rất khó ghép người đàn ông trước mặt với khái niệm "phụ huynh nghiêm khắc" mà mình từng tưởng tượng từ vài câu Hoài Cẩn nhắc về gia đình.
Giáo viên chủ nhiệm bước ra gọi tên Hoài Cẩn. Kính Thành gật đầu với Dư An trước khi đi vào. Hoài Cẩn đi theo, nhưng lúc ngang qua cậu, ngón tay chạm rất nhanh vào mu bàn tay Dư An bị che bởi tập hồ sơ. Chỉ một cái chạm kín đáo, nhưng Dư An nhìn theo hai cha con vào phòng và tự nhiên muốn biết cuộc nói chuyện bên trong sẽ khác cuộc nói chuyện vừa rồi đến mức nào.
Khoảng hai mươi phút sau, Dư An biết câu trả lời.
Nhã Lan đã sang khu khác nghe giới thiệu về học phí và học bổng. Dư An ngồi chờ ở dãy ghế ngoài phòng tư vấn, vô tình đủ gần để nghe vài đoạn khi cửa mở ra cho giáo viên lấy thêm hồ sơ.
Phần lớn nội dung rất bình thường. Điểm thi thử, các môn Hoài Cẩn có lợi thế, mốc nộp hồ sơ, chương trình trong nước và các lựa chọn ở nước ngoài. Kính Thành hỏi rất cụ thể nhưng không hề cắt lời giáo viên. Ông có sẵn gần như mọi thông tin được nhắc tới: thời gian thi chuẩn hóa, hạn học bổng, hồ sơ tài chính, lịch phỏng vấn dự kiến.
Dư An nghe tới đó mới hiểu câu "gia đình đã chuẩn bị khá lâu" của Hoài Cẩn thực ra có nghĩa rộng hơn nhiều so với cậu từng hình dung. Không phải vài tờ brochure đặt trên bàn, mà là một lộ trình đã có mốc, hồ sơ và người chịu trách nhiệm cho từng bước.
Cánh cửa mở hẳn hơn khi một giáo viên khác mang vào tài liệu. Kính Thành đang nói: "Phần hồ sơ hai chương trình bên kia cứ giữ đúng tiến độ. Nếu cần bổ sung giấy tờ, gửi danh sách cho tôi trước cuối tuần."
Hoài Cẩn ngồi bên cạnh, tay đặt trên cuốn sổ chưa mở. "Con chưa quyết định."
Giọng cậu không cao, cũng không có vẻ chống đối. Chỉ là một câu rất rõ.
Kính Thành quay sang con. Ông không cau mày. "Ba biết."
"Vậy chưa cần chốt lịch phỏng vấn."
"Nộp hồ sơ và giữ một lựa chọn mở không đồng nghĩa con phải chọn nó." Kính Thành nói, giọng vẫn bình thản. "Đến khi có đủ kết quả, con quyết định sẽ có giá trị hơn quyết định bây giờ khi chưa có đủ dữ kiện."
Hoài Cẩn nhìn ông. "Con hiểu."
"Vậy cứ làm đúng hạn."
Cuộc trò chuyện dừng ở đó. Không có tiếng bàn tay đập xuống bàn, không có câu "ba đã quyết" hay bất kỳ thứ gì đủ kịch tính để một người ngoài gọi là cãi nhau. Giáo viên còn gật đầu như thể cách chuẩn bị ấy hoàn toàn hợp lý.
Nhưng Dư An lại hiểu vì sao Hoài Cẩn từng nói gia đình mình "không chắc" có xem du học là một lựa chọn trong nhiều lựa chọn. Ít nhất trong cuộc nói chuyện này, Kính Thành không nói ông sẽ quyết thay con; chỉ là trước khi Hoài Cẩn quyết định, ông đã xây xong một con đường rất rộng, rất tốt và rất khó giải thích tại sao không nên đi.
Dư An nhận ra mình đang tự suy diễn thêm nên lập tức dừng lại. Quy tắc của hai người không cho phép cậu nhìn một cảnh rồi điền nốt phần còn thiếu.
Cậu sẽ hỏi.
Buổi gặp kết thúc gần trưa. Nhã Lan phải về chỗ làm trước vì có lịch hẹn, để Dư An tự ở lại trường chờ Hoài Cẩn. Kính Thành ra khỏi phòng cùng con trai, xem đồng hồ rồi nói với giáo viên vài câu về giấy tờ cần bổ sung. Trước khi rời đi, ông quay sang Hoài Cẩn.
"Tối nay xem lại lịch hồ sơ. Có mục nào con không muốn giữ thì nói rõ lý do."
Hoài Cẩn đáp: "Vâng."
Kính Thành nhìn Dư An, gật đầu chào như lúc đầu. "Chúc cháu chọn được chương trình phù hợp."
"Cháu cảm ơn chú."
Ông đi khỏi hành lang. Dư An chờ tới khi bóng người khuất sau cầu thang mới nhìn sang Hoài Cẩn.
"Cha cậu làm việc gì cũng thành bảng tiến độ à?"
Hoài Cẩn đeo lại cặp. "Gần như."
"Tôi hiểu cậu giống ai rồi."
"Tôi không giống hết."
"Tôi chưa nói hết." Dư An cười. "Tự nhận trước là sao?"
Hoài Cẩn nhìn cậu. "Cậu định hỏi gì?"
Dư An ngừng đùa. Hai người đi dọc hành lang về phía sân sau, nơi ít phụ huynh hơn. Cậu không vòng vo.
"Cậu có thật sự muốn đi nước ngoài không?"
Hoài Cẩn im vài bước. Dư An để cậu nghĩ, không thúc.
"Tôi chưa biết." Hoài Cẩn nói. "Có những thứ ở đó tốt. Tôi đã nói với cậu rồi."
"Ừ. Nhưng hôm nay tôi mới thấy nhà cậu chuẩn bị tới mức nào."
"Ba tôi luôn chuẩn bị như vậy."
"Ông ấy có nghĩ cậu sẽ chọn khác không?"
Hoài Cẩn nhìn về phía sân trường. "Có lẽ không nhiều."
Dư An nghe câu trả lời, trong lòng hơi nặng xuống nhưng không phải vì sợ một chuyến bay nào đó ngay lập tức. Điều cậu để ý hơn là Hoài Cẩn nói câu ấy rất bình thường, như một người đã quá quen với việc người khác thiết kế phương án tốt nhất cho mình trước khi mình kịp hỏi có muốn hay không.
Cậu hỏi: "Còn cậu?"
"Gì?"
"Cậu có nghĩ cuối cùng mình sẽ làm theo không?"
Hoài Cẩn dừng bước. Dư An cũng dừng lại. Một nhóm học sinh chạy qua phía xa, tiếng nói cười vọng từ sân bóng vào. Không khí vẫn là một buổi cuối cấp rất bình thường, đầy lịch thi, hồ sơ và những người đang bàn xem năm sau mình sẽ ở đâu.
Hoài Cẩn nói: "Tôi sẽ tự quyết."
Câu trả lời ngắn nhưng Dư An tin. Có lẽ vì ba tuần trước họ đã ngồi bên một tấm bản đồ, đặt cả phương án ở lại lẫn phương án đi xa lên cùng một mặt bàn. Có lẽ vì Hoài Cẩn đã nói thẳng Dư An là một phần trong cân nhắc của mình nhưng không phải toàn bộ. Hoặc đơn giản vì người trước mặt là người đã nhìn thẳng vào cha mình và nói "Con chưa quyết định" ngay trong một căn phòng đầy người lớn.
Dư An gật đầu. "Vậy được."
"Chỉ vậy?"
"Cậu muốn tôi làm gì? Viết bản phản biện ba trang về du học?"
"Không."
"Tôi vẫn không muốn cậu đi." Dư An nói luôn. "Nhưng đấy là phần của tôi. Cậu quyết phần của cậu. Khi quyết thì nói với tôi."
Hoài Cẩn nhìn cậu một lúc rồi gật đầu. "Ừ."
"Đừng tự nghĩ tôi chịu được rồi giấu."
"Biết."
"Cũng đừng tự nghĩ tôi không chịu được rồi ở lại."
"Biết."
Dư An thấy yên tâm trở lại. Ở thời điểm đó, hai chữ ấy chỉ là lời xác nhận rất quen của người luôn nhớ những gì cậu nói. Hai người tiếp tục đi.
Khoảng sân phía sau nhà đa năng đang dựng một bảng lớn về lễ tốt nghiệp. Danh sách công việc còn cách vài tháng nhưng ban truyền thông đã bắt đầu tuyển ảnh cho kỷ yếu và thông báo lịch chụp theo lớp.
Dư An đứng lại đọc một lúc. "Nhanh thật."
Hoài Cẩn cũng dừng bên cạnh. "Còn vài tháng."
"Vài tháng là nhanh rồi."
Trên bảng có ảnh mẫu của khóa trước: ảnh cả lớp, ảnh nhóm bạn, ảnh với giáo viên, ảnh chụp trên sân trường trong áo tốt nghiệp. Dư An nhìn một hàng ảnh rất lâu rồi chợt nhận ra cậu và Hoài Cẩn có khá nhiều ảnh chung vì dự án, nhưng gần như tất cả đều có thêm người khác hoặc có bảng biểu, poster, laptop ở giữa. Không có một tấm nào chỉ đơn giản là hai người họ.
Cậu hỏi: "Chúng ta có ảnh chụp riêng chưa?"
Hoài Cẩn suy nghĩ. "Có ảnh dự án."
"Tôi nói ảnh riêng."
"Hai người?"
"Không lẽ ba?"
Hoài Cẩn nhìn bảng ảnh. "Chưa."
Dư An thấy chuyện này vô lý hơn mức đáng có. Họ đã yêu nhau vài tháng, đi học cùng, ăn cùng, có bản đồ tương lai chung, nhưng nếu bây giờ ai đó hỏi bằng chứng rằng hai người từng đứng cạnh nhau ở tuổi mười tám, cậu chỉ có thể lôi ra ảnh dự án có Gia Huy chen giữa hoặc ảnh lớp với khoảng cách ba hàng ghế.
"Ngày tốt nghiệp chụp một tấm đi." Dư An nói.
Hoài Cẩn quay sang. "Ở đâu?"
Cậu nhìn quanh. Phía sau thư viện có một khoảng bậc thềm thấp dẫn xuống lối đi nhỏ, bình thường ít người qua hơn sân chính. Từ đó vẫn nhìn thấy tòa nhà lớp học và một phần hàng cây bên cạnh sân.
Dư An chỉ tay. "Bậc thềm sau thư viện."
"Tại sao ở đó?"
"Ít người."
"Còn gì nữa?"
"Không còn gì nữa." Dư An nghĩ rồi bổ sung. "Với lại thư viện hợp lý. Tôi đã ngồi cạnh cậu ở đó nhiều hơn ở lớp tôi."
Hoài Cẩn không phản đối. Dư An lấy điện thoại mở lịch. Nhà trường đã gửi lịch dự kiến lễ tốt nghiệp từ tuần trước. Cậu kéo xuống xem rồi nói: "Sau lễ chính khoảng mười một giờ rưỡi. Mười một giờ bốn mươi nhé."
"Cậu đang hẹn trước mấy tháng?"
"Để cậu khỏi bảo có việc."
"Cậu mới là người hay trễ."
"Ngày đó tôi sẽ không trễ."
Hoài Cẩn nhìn cậu. "Chắc không?"
"Chắc." Dư An giơ điện thoại. "Tôi đặt lịch luôn."
Cậu thật sự tạo một sự kiện mới: 11:40 — sau thư viện. Không ghi "chụp ảnh với Hoài Cẩn" vì điện thoại đôi lúc vẫn bị Gia Huy giật lấy xem lịch, nhưng chỉ cần nhìn dòng chữ ấy cậu cũng biết nó có nghĩa gì.
Hoài Cẩn lấy điện thoại ra. "Gửi tôi."
"Cậu cũng cần lịch à? Tôi tưởng trí nhớ cậu đáng tin lắm."
"Cậu vừa nói để tôi khỏi có việc."
Dư An gửi lời mời. Điện thoại Hoài Cẩn rung ngay. Cậu nhận lịch, màn hình hiện hai chữ "đã thêm".
"Ai chụp?" Hoài Cẩn hỏi.
Dư An chưa nghĩ tới. "Gia Huy."
"Cậu ấy sẽ hỏi."
"Nó đã hỏi bằng mắt ba tháng rồi." Dư An nói. "Tới tốt nghiệp chắc cho nó biết cũng được."
"Cậu muốn nói?"
Dư An nhìn Hoài Cẩn. Câu hỏi không mang ý né tránh; nó chỉ là đúng quy tắc của hai người, không tự quyết thay nhau.
"Lúc đó nếu cậu vẫn thấy ổn thì nói." Cậu đáp. "Không cần thông báo cả trường. Chỉ Gia Huy cũng được."
"Được."
Dư An nhìn lại bảng ảnh. Tự nhiên ý nghĩ về ngày tốt nghiệp khiến cậu thấy mọi thứ gần hơn: hết dự án, hết đồng phục, hết những buổi tự học ở thư viện. Nhưng phía sau mốc kết thúc ấy không phải một khoảng trống. Trong đầu cậu vẫn có hai trường được khoanh trên bản đồ, hai tuyến xe có thể nối với nhau và một người vừa nói sẽ tự quyết tương lai của mình. Vì vậy ngày tốt nghiệp không giống ngày chia tay; nó giống một cái mốc để chuyển sang phần sau.
Chiều đó, sau khi Nhã Lan nhắn đã về tới chỗ làm, Dư An và Hoài Cẩn ở lại trường thêm gần một giờ để hoàn thiện vài thủ tục dự án. Khi ra cổng, phụ huynh đã về gần hết, sân trường trở lại yên tĩnh.
Dư An vừa đi vừa kể chuyện mẹ mình nói chọn sai thì sửa được. Hoài Cẩn nghe xong hỏi: "Cô không muốn cậu chọn một trường cụ thể à?"
"Mẹ tôi muốn tôi chọn thứ tôi biết mình đang chọn." Dư An đáp. "Ba tôi thì có danh sách ưu nhược điểm dài hơn cậu, nhưng cuối cùng cũng vậy."
Hoài Cẩn im một lúc. Dư An nhìn sang. "Cậu đang nghĩ gì?"
"Không có gì."
Cậu lập tức nhướn mày.
Hoài Cẩn sửa lại: "Tôi đang nghĩ nhà cậu khác nhà tôi."
Dư An hài lòng vì người kia tự sửa câu trả lời. "Khác nhiều không?"
"Có."
"Tốt hay xấu?"
"Không phải cái gì cũng so như vậy."
"Câu này nghe giống cha cậu."
Hoài Cẩn nhìn cậu. "Không giống hết."
Lần này Dư An không trêu thêm. Cậu đưa tay chạm vào ngón tay Hoài Cẩn khi hai người đi qua đoạn đường vắng cạnh hàng rào trường. Người kia nắm lại rất tự nhiên.
Tới ngã rẽ quen, Dư An chợt nhớ điều gì đó. "Ngày tốt nghiệp."
"Ừ?"
"Mười một giờ bốn mươi. Bậc thềm sau thư viện."
Hoài Cẩn nhìn cậu. "Tôi có lịch rồi."
"Tôi nhắc trước."
"Còn mấy tháng."
"Thì sao?"
"Không sao."
Dư An siết nhẹ tay cậu rồi buông ra trước khi tới chỗ đông người. "Đừng để tôi đợi."
Hoài Cẩn đáp không do dự. "Tôi sẽ tới."