Tin đầu tiên xuất hiện lúc 16 giờ 47 phút.
Một đoạn video dài mười chín giây, quay dọc, rung nhiều đến mức người xem khó xác định người cầm điện thoại đang chạy hay chỉ đứng giữa một đám người cùng di chuyển. Khung hình lướt qua dãy rào chắn màu cam, một cần cẩu đứng im trên nền trời xám nhạt, rồi dừng lại ở khu vực thấp hơn mặt đường chính của công trường. Xa phía trong, một nhóm công nhân mặc áo phản quang đang được hướng ra cổng phụ.
Không có tiếng nổ. Không có cảnh sập. Không có người bị thương trong hình.
Phần chữ đi kèm chỉ có một câu:
Tân Hải gặp sự cố kết cấu, toàn bộ khu thi công phía đông đang sơ tán.
Mười hai phút sau, một tài khoản chuyên theo dõi thị trường bất động sản đăng lại đoạn video với tiêu đề khác.
Nguy cơ sập tại dự án trọng điểm của Lục Thị?
Đến 17 giờ 06, cái tên Đông Giang xuất hiện.
Tạ Nghiên nhìn chuỗi thời gian chạy trên màn hình phụ bên trái, dùng bút đánh dấu ba mốc vào tờ giấy trước mặt. Cậu không mở bình luận. Phần bình luận hiếm khi giúp ích trong hai mươi phút đầu tiên của một cuộc khủng hoảng; nó chỉ cho biết đám đông đang sợ điều gì, mà lúc này đám đông chưa kịp sợ một thứ cụ thể.
Họ đang được dạy phải sợ.
“Video gốc tìm được chưa?”
Cô phân tích viên ngồi đối diện lắc đầu. “Bản đầu tiên chúng ta thấy là repost. Tài khoản đăng sớm nhất hiện đã khóa. Đội social đang lần cache.”
“Người quay?”
“Chưa xác định. Nhưng góc quay ở trong hàng rào công trường, không phải ngoài đường.”
Tạ ghi thêm một dòng.
Nguồn nội bộ hoặc nhà thầu.
“Có thương vong không?”
“Chưa có thông báo chính thức. Hai tài khoản nói có ba người bị thương, nhưng đều dẫn lại một nguồn ẩn danh. Bệnh viện gần nhất chưa ghi nhận ca tiếp nhận liên quan.”
“Đừng dùng chữ ‘không có thương vong’ trong bất kỳ note nào trước khi có xác nhận từ hiện trường.”
“Vâng.”
Trên màn hình lớn của phòng chiến lược, dữ liệu từ sáu nguồn khác nhau đang chảy theo từng cột: báo chí, mạng xã hội, diễn đàn tài chính, thông tin giao thông quanh dự án, giá cổ phiếu liên quan và các từ khóa tăng nhanh. Một biểu đồ nhỏ ở góc phải vừa đổi màu khi cụm “Đông Giang” vượt “Tân Hải” về tốc độ nhắc lại.
Tạ nhìn nó vài giây.
Đó mới là vấn đề.
Một sự cố kỹ thuật tại Tân Hải chưa đủ dữ kiện để người ngoài biết nó nghiêm trọng tới đâu. Nhưng Đông Giang thì ai cũng hiểu. Chỉ cần hai chữ ấy được đặt cạnh nhau, tất cả những khoảng trống còn lại sẽ tự được lấp bằng ký ức công chúng.
Mười một người chết.
Hai mươi chín người bị thương.
Điều tra kéo dài.
Hồ sơ sửa đổi.
Lục Thị suýt sụp.
Tạ dừng đầu bút ở dòng cuối cùng trước khi viết tiếp.
Bảy năm là đủ lâu để một công ty thay ba hệ thống quản trị, đổi phần lớn lãnh đạo cấp cao, bán đi vài mảng kinh doanh và xây lại thương hiệu. Nhưng đối với công chúng, có những cái tên không bao giờ thật sự trở thành quá khứ. Chúng chỉ nằm yên cho đến khi xuất hiện một hình ảnh đủ giống.
Cửa phòng họp mở ra.
Giang Duệ bước vào với máy tính bảng trên tay, áo khoác vẫn còn vắt trên cánh tay trái. Ông vừa kết thúc một cuộc gọi; tai nghe không dây còn chưa tháo xuống.
“Bên HĐQT Lục Thị vừa liên hệ.”
Không ai trong phòng lên tiếng.
Giang Duệ đặt máy tính bảng xuống trước mặt Tạ.
“Tư vấn ngoài. Khẩn cấp. Họ muốn một nhóm có thể vào ngay tối nay.”
Tạ không chạm vào thiết bị.
Trên màn hình là thư mời tạm thời từ thư ký ủy ban kiểm toán và rủi ro của Lục Thị. Phạm vi ban đầu gồm đánh giá khủng hoảng, bảo toàn dữ liệu truyền thông, xây chiến lược phản ứng trong bốn mươi tám giờ và phối hợp với đơn vị kỹ thuật độc lập nếu cần.
Phía dưới cùng có ba cái tên được CC.
Cố Lan Chi.
Hàn Dư Thanh.
Lục Thừa Cảnh.
Tạ đọc từ trên xuống dưới, rồi đọc lại phần phạm vi công việc.
Giang Duệ kéo ghế ngồi xuống cạnh cậu. “Tôi chưa trả lời.”
“Đúng.”
“Cậu có thể nói ‘không’.”
Tạ ngước lên.
Giang Duệ không hỏi vì sao cậu im lặng. Đó là một trong những lý do Tạ làm việc với ông lâu đến vậy. Giang Duệ có thói quen hỏi đúng phần mình cần để ra quyết định, còn phần đời tư chưa ảnh hưởng đến công việc thì ông để nguyên ở chỗ của nó.
Tạ đẩy máy tính bảng trở lại giữa bàn.
“Trước khi công ty trả lời, tôi cần khai báo xung đột lợi ích.”
Cô phân tích viên nhìn xuống màn hình của mình. Người còn lại trong phòng lập tức đứng dậy, hiểu ý mà không cần được nhắc.
Giang Duệ chờ đến khi cửa đóng.
“Nghiêm trọng đến đâu?”
“Tôi từng có quan hệ cá nhân với Lục Thừa Cảnh.”
“Loại có thể ảnh hưởng đánh giá nghề nghiệp?”
“Có.”
Giang Duệ dựa lưng vào ghế, không thay đổi biểu cảm. “Hiện tại?”
“Không còn liên hệ riêng.”
“Còn gì nữa?”
Tạ nhìn vào email trên màn hình. Những dòng chữ đen trắng khá vô hại. Thư mời. Phạm vi. Điều khoản bảo mật tạm thời. Một cuộc khủng hoảng doanh nghiệp giống hàng chục hồ sơ Minh Sách từng nhận.
Chỉ có tên công ty không vô hại.
“Tôi có liên quan trực tiếp đến Đông Giang.”
Lần này Giang Duệ im lâu hơn một chút.
Ông biết Tạ từng rời thành phố sau vụ đó. Biết trước đây cậu và Lục Thừa Cảnh từng rất gần. Biết Tạ không nhận bất kỳ khách hàng nào có lợi ích chéo với Lục Thị trong hai năm đầu sau khi về Minh Sách. Nhưng biết một người từng sống cạnh một vụ bê bối và biết người ấy “liên quan trực tiếp” là hai phạm vi khác nhau.
“Liên quan ở mức chúng ta cần luật sư trước khi nhận hồ sơ?”
“Chưa tới mức đó.” Tạ dừng một nhịp. “Nhưng đủ để nếu sau này bị công khai, người ngoài có thể đặt câu hỏi về tính độc lập của tôi.”
“Có điều gì trong quá khứ khiến cậu không thể tiếp cận dữ liệu của Lục Thị một cách hợp pháp không?”
“Không.”
“Có nghĩa vụ bảo mật cũ còn hiệu lực?”
“Không theo cách ảnh hưởng tới hồ sơ này.”
“Có ai ở Lục Thị biết toàn bộ phần cậu vừa nói với tôi?”
Câu hỏi đó khiến Tạ đặt bút xuống.
Toàn bộ thì không.
Một phần thì có.
Và người biết phần quan trọng nhất lại chính là người có tên ở cuối email.
“Không,” Tạ nói. “Không ai hiện còn ở vị trí điều hành biết toàn bộ.”
Giang Duệ gật đầu, ghi vài chữ vào sổ. Không hỏi sâu hơn.
“Cậu muốn rút?”
Tạ quay sang màn hình lớn.
Biểu đồ từ khóa đã đổi thêm lần nữa. “Đông Giang” hiện đứng đầu tuyệt đối. Một bài đăng mới đang lan với ảnh chụp công trường Tân Hải và một bức ảnh cũ của Đông Giang đặt cạnh nhau. Hai khung hình khác thời điểm, khác hạng mục, khác loại kết cấu. Phần chữ không hề khẳng định chúng giống nhau; nó chỉ hỏi:
Lục Thị đã thật sự thay đổi chưa?
Một câu hỏi tốt luôn nguy hiểm hơn một lời buộc tội vụng về.
“Chưa.”
Giang Duệ nhìn cậu. “Chưa muốn rút, hay chưa quyết định?”
“Chưa đủ dữ liệu để quyết định.”
“Vậy cậu có thể đánh giá trong bao lâu?”
“Cho tôi quyền đọc hồ sơ ban đầu, không trao quyền đại diện phát ngôn. Tôi tham gia buổi assessment đầu tiên với tư cách chuyên gia có khai báo conflict. Sau cuộc họp, nếu tôi thấy mình không thể giữ độc lập, tôi tự recuse.”
“Và nếu Lục Thừa Cảnh phản đối cậu trước?”
Tạ lấy lại bút.
“Thì vấn đề được giải quyết nhanh hơn.”
Giang Duệ bật cười một tiếng ngắn. “Tôi sẽ không hỏi cậu đang đùa hay thật.”
“Quyết định đúng.”
Ông đứng dậy, nhưng chưa đi ngay.
“Nghiên.”
Tạ ngẩng lên.
“Cậu không cần chứng minh với tôi rằng cậu chịu được.”
Tạ không trả lời ngay.
Đó là một câu nói bình thường. Cũng vì bình thường nên khó lảng tránh hơn những lời kiểu “tôi tin cậu” hay “quá khứ đã qua rồi”.
Cậu nhìn xuống bảng timeline trên giấy.
16:47, video đầu tiên.
16:59, tiêu đề “nguy cơ sập”.
17:06, Đông Giang bị kéo vào.
Ba mốc. Mười chín phút.
“Không,” Tạ nói. “Tôi chỉ cần biết mình có còn nhìn dữ liệu như dữ liệu hay không.”
Giang Duệ gật đầu. “Vậy nhìn đi.”
Ông ra khỏi phòng.
Tạ ở lại.
Khoảng mười phút sau, quyền truy cập tạm thời được mở.
Bộ dữ liệu ban đầu rất mỏng. Một bản tường trình sơ bộ từ ban dự án. Hai đoạn video nội bộ không có âm thanh. Danh sách công nhân quét thẻ ra khỏi khu vực phía đông. Ảnh chụp một số cấu kiện tạm đang được kỹ sư kiểm tra. Và một thông báo ngắn từ Lục Thị gửi cho cơ quan quản lý địa phương: dự án đã tạm dừng một khu vực thi công để đánh giá an toàn.
Tạ đọc từ đầu đến cuối hai lần.
Ở lượt thứ ba, cậu không đọc nội dung nữa mà đọc khoảng trống.
Không có nguyên nhân kỹ thuật.
Không có kết luận mức độ nguy hiểm.
Không có câu khẳng định “không có thương vong”, chỉ có “chưa ghi nhận trường hợp cần cấp cứu tại thời điểm báo cáo”.
Người viết văn bản biết mình đang làm gì.
Tạ đánh dấu câu cuối.
“Chưa ghi nhận” là cách nói cẩn trọng, không phải cách nói đẹp. Nó để lại không gian cho dữ kiện mới. Trong một giờ đầu khủng hoảng, việc một tập đoàn lớn chấp nhận viết một câu xấu hơn nhưng chính xác hơn thường có hai khả năng: hoặc pháp chế đủ mạnh để thắng PR, hoặc người đứng đầu đã từng trả giá cho việc nói quá sớm.
Tạ không cho phép mình suy diễn sang khả năng thứ hai.
Cậu mở đoạn video nội bộ đầu tiên.
Camera đặt trên cao. Ở phút đầu, một khu vực thi công vẫn còn người. Sau đó còi cảnh báo vang lên dù video không ghi âm; có thể nhận ra qua động tác đồng loạt của công nhân và đèn tín hiệu đổi màu. Từng nhóm bắt đầu rời khỏi vị trí. Một người mặc áo giám sát đứng ở nút giao, liên tục chỉ về phía lối thoát.
Video thứ hai bắt đầu sau đó vài phút. Khu vực gần như trống.
Tạ xem lại lần nữa.
Cậu chưa biết cảnh báo được phát lúc nào. Chưa biết ai ra lệnh. Chưa biết có phải hệ thống tự động hay chỉ huy hiện trường. Nhưng tốc độ sơ tán không khớp với cách câu chuyện bên ngoài đang được kể.
Nếu một lãnh đạo cố tình phớt lờ rủi ro để ép tiến độ, tại sao hiện trường lại được làm trống nhanh đến vậy?
Câu hỏi chưa phải bằng chứng.
Nhưng nó đủ để không được bỏ qua.
Tạ kéo bảng trắng kỹ thuật số sang một bên, tạo ba cột.
Sự kiện đã xác nhận.
Điều đang được kể.
Khoảng trống cần chứng minh.
Ở cột đầu, cậu ghi:
- Có sự cố kết cấu tạm.
- Có sơ tán.
- Chưa có xác nhận thương vong.
- Một phần công trường đã dừng.
Cột thứ hai:
- “Nguy cơ sập”.
- “Ép tiến độ”.
- “Đông Giang lần hai”.
Cột thứ ba còn dài hơn cả hai cột trước.
Thời điểm phát hiện bất thường.
Thời điểm cảnh báo.
Thời điểm lệnh dừng.
Ai nhận cảnh báo.
Ai có quyền ra lệnh.
Thời điểm video gốc bị đưa ra ngoài.
Nguồn phát tán.
Tạ nhìn danh sách đó, rồi thêm một dòng cuối:
Tại sao Đông Giang xuất hiện chỉ sau mười chín phút?
Một nhân viên mang cà phê vào, đặt cạnh tay cậu rồi đi ra. Đến khi Tạ nhớ ra, lớp bọt trên mặt đã tan gần hết.
Ngoài cửa kính, văn phòng bắt đầu chuyển sang chế độ xử lý khẩn. Người của đội truyền thông số kéo thêm màn hình. Một nhóm khác mở hệ thống theo dõi báo chí theo thời gian thực. Không ai nói lớn. Minh Sách từng trải qua đủ nhiều cuộc khủng hoảng để hiểu âm lượng không làm dữ liệu chạy nhanh hơn.
Tạ cầm cốc cà phê lên, uống một ngụm rồi đặt xuống ngay. Nguội.
Điện thoại rung.
Không phải tin từ khách hàng.
Mẹ cậu gửi một bức ảnh cây húng quế ngoài ban công, kèm câu hỏi tối có về ăn không.
Tạ nhìn tin nhắn vài giây rồi trả lời:
Con có việc. Mẹ ăn trước đi.
Tin nhắn được đọc gần như ngay lập tức.
Ừ. Đừng uống cà phê thay cơm.
Tạ nhìn cốc bên cạnh, không hiểu bà làm sao luôn chọn đúng thời điểm để nói những câu này.
Cậu gõ “con biết rồi”, xóa đi, đổi thành:
Con sẽ ăn.
Một lời hứa dễ thực hiện hơn nếu không có ai gửi thêm một cuộc khủng hoảng vào trước bữa tối.
Màn hình laptop hiện thông báo mới.
Bộ phận thư ký của Lục Thị đã bổ sung tài liệu: sơ đồ tổ chức xử lý sự cố, danh sách người dự cuộc họp đánh giá, một bản tóm tắt về dự án Tân Hải và thông tin rằng đại diện Ủy ban Kiểm toán & Rủi ro sẽ trực tiếp tham gia.
Tạ mở danh sách họp.
Cố Lan Chi, Chủ tịch Ủy ban Kiểm toán & Rủi ro.
Hàn Dư Thanh, Tổng cố vấn pháp lý.
Hứa Minh Khiêm, Chánh văn phòng CEO.
Các đại diện tài chính, kỹ thuật, vận hành.
Và ở dòng đầu tiên:
Lục Thừa Cảnh — Chủ trì.
Con trỏ chuột dừng ngay trên tên đó.
Tạ từng nghĩ mình sẽ không còn phải nhìn thấy ba chữ này trong một lịch làm việc.
Không phải vì cậu đã sắp xếp cuộc đời để tránh chúng. Trái lại, cậu đã mất nhiều năm để không cần sắp xếp gì quanh cái tên ấy nữa. Lục Thị có thể xuất hiện trong bản tin. Lục Thừa Cảnh có thể phát biểu ở hội nghị, ký một thương vụ, đứng trên trang nhất của một tạp chí kinh doanh. Những thứ đó thuộc về đời sống công cộng, giống giá cổ phiếu hay thời tiết của một thành phố khác. Biết là một chuyện. Có liên quan là chuyện khác.
Tạ nhìn sang bảng timeline.
Mười chín phút.
Một vụ việc chưa có người chết đã bị kéo thẳng về thảm họa cũ chỉ trong mười chín phút.
Cậu không tin vào sự trùng hợp nhanh đến mức ấy.
Cũng không tin vào cảm xúc của mình đủ để tự kết luận ngược lại.
Tạ mở email trả lời Giang Duệ.
Tôi tham gia assessment tối nay. Conflict đã khai báo. Chưa nhận vai trò đại diện phát ngôn. Đề nghị bảo toàn toàn bộ log kỹ thuật, log cảnh báo và chuỗi thời gian nội bộ trước khi đưa bất kỳ kết luận nào ra ngoài.
Cậu đọc lại một lần, gửi đi.
Ngay sau đó, lịch họp hiện lên.
20:30.
Trụ sở Lục Thị.
Người chủ trì: Lục Thừa Cảnh.
Tạ khóa màn hình, đứng dậy lấy áo khoác.
Cốc cà phê trên bàn vẫn còn hơn nửa.