Ở tuổi hai mươi lăm, thứ Lâm Dư An ghét nhất trong một dự án tích hợp hệ thống không phải dữ liệu bẩn. Dữ liệu bẩn ít nhất còn thành thật. Một mã nhà cung cấp trùng ba lần thì nó nằm đó, trùng ba lần. Một luồng phê duyệt thiếu bước thì chỉ cần lần theo log là biết nó thiếu ở đâu. Thứ phiền nhất là những câu kiểu “cứ chuyển sang hệ thống mới trước rồi sửa sau”, bởi người nói câu ấy thường biến mất đúng lúc phải trả lời ai sẽ sửa, sửa bằng gì và nếu sai thì ai chịu trách nhiệm.
Tám giờ mười bảy phút sáng, Dư An đứng trước màn hình phòng họp nhỏ, dùng bút cảm ứng khoanh hai ô trên sơ đồ purchase-to-pay. “Không thể gộp hai nhóm này ngay.” Cậu nói. “Một bên đang dùng mã vendor theo pháp nhân, một bên dùng mã theo hợp đồng khung. Nếu migrate thẳng, cùng một nhà cung cấp có thể thành hai hoặc ba bản ghi. Đến lúc đối soát công nợ sẽ không biết lỗi nằm ở master data hay payment mapping.”
Chị Hà, giám đốc vận hành, ngồi cuối bàn, chống cằm nhìn sơ đồ. “Nếu phải chọn giữa chậm hai tuần và mang đống này sang hệ thống của bên mua, em chọn gì?”
“Chậm mười ngày.”
“Mười ngày ở đâu ra?”
Dư An đổi sang tab kế hoạch. “Ba ngày làm sạch vendor master, hai ngày xác nhận ownership, ba ngày chạy mapping thử, hai ngày buffer. Nếu Finance chịu trả lời đúng hạn.”
Trưởng nhóm tài chính ngồi bên trái lập tức nói: “Đừng đẩy hết sang Finance.”
“Em chưa đẩy.” Dư An nhìn sang. “Em đang cho anh cơ hội tự nhận.”
Cả phòng bật cười. Người kia lắc đầu, nhưng vẫn kéo laptop lại gần để xem danh sách cột Dư An vừa chia sẻ.
Bảy năm đủ để rất nhiều thứ trở thành bình thường. Dư An không còn phải tự nhắc mình nói chậm khi đứng trước một phòng toàn người nhiều tuổi hơn. Cậu cũng không cần lấy sự hoạt bát để lấp mọi khoảng im lặng như hồi mười tám. Nếu có số liệu, cậu nói bằng số liệu. Nếu chưa biết, cậu nói chưa biết. Nếu một phòng họp mất mười phút chỉ để tranh luận về một điều có thể kiểm tra trong log, cậu mở log.
Ba năm ở công ty này khiến tên Dư An gần như đi cùng với những việc không thuộc hẳn về một phòng ban nào. Hệ thống mua hàng lỗi thì gọi cậu. Product muốn đổi rule nhưng Finance phản đối thì kéo cậu vào. Khách hàng enterprise hỏi một quy trình đang chạy qua bao nhiêu tầng phê duyệt, Sales cũng nhắn cậu trước khi trả lời. Chức danh trên chữ ký email là Senior Business Analyst / Product Operations Lead, nhưng ở những tuần sau thương vụ mua lại, phần việc thật sự của cậu ngắn gọn hơn nhiều: người biết hệ thống đang vận hành thế nào trước khi tất cả bị tháo ra và lắp lại.
Chị Hà nhìn đồng hồ. “Chín giờ ba mươi kick-off với bên tập đoàn. Sơ đồ này em dùng luôn được không?”
“Được. Nhưng em bỏ phần workaround nội bộ.”
“Tại sao?”
“Vì buổi đầu tiên không cần cho người ta biết mình đã sống sót bằng bao nhiêu cách không nên tồn tại.”
“Anh nghe thấy nhé.” Trưởng nhóm tài chính nói.
“Em nói chung.”
“Em nhìn thẳng anh.”
Dư An cười, đóng tab. “Trùng hợp.”
Cuộc họp nhỏ kết thúc lúc tám giờ bốn mươi tám. Dư An mang laptop về bàn, cắm sạc rồi mở lịch. Từ ngày thương vụ hoàn tất, lịch của cậu giống một trò xếp hình bị ai đó cố tình đổ thêm mảnh mỗi sáng. Hôm nay có bốn cuộc họp liên tiếp, trong đó cuộc chín giờ ba mươi là buổi kick-off chính thức của giai đoạn post-merger integration.
Phía tập đoàn mua lại sẽ có đội chiến lược, tài chính, công nghệ và vận hành. Phía công ty Dư An có ban điều hành cùng các đầu mối hệ thống. Hai tuần trước, chị Hà đã bảo cậu chuẩn bị tinh thần bị hỏi mọi thứ từ quyền truy cập dữ liệu đến lý do một quy trình phê duyệt được thiết kế cách đây ba năm.
Dư An không ngại bị hỏi. Cậu chỉ ngại người hỏi không chịu nghe câu trả lời. Đúng lúc đó, một thông báo chat nội bộ nhảy lên.
Minh Hà: Deck 9:30 em final chưa?
Dư An: Rồi. Em vừa bỏ 11 slide để cứu mọi người.
Minh Hà: Chị không biết nên cảm ơn hay lo.
Dư An: Cảm ơn trước.
Cậu gửi bản PDF cuối, sau đó đứng dậy đi lấy cà phê. Máy ở pantry vừa thay loại hạt mới, mùi thơm hơn nhưng vị đắng hơn hẳn. Dư An chọn latte nóng, một shot espresso, không syrup. Cậu không nghĩ gì về việc đó. Khẩu vị tồn tại lâu hơn nhiều chuyện khác, thế thôi.
Chín giờ hai mươi hai, Dư An vào phòng họp lớn cùng chị Hà. Màn hình cuối phòng đã hiện logo hai công ty cạnh nhau. Bên tập đoàn chưa tới đủ; vài người thuộc công nghệ và tài chính đã ngồi xuống, đang mở laptop và trao đổi danh thiếp điện tử. Dư An chọn chỗ gần màn hình phụ, không phải đầu bàn. Vị trí đó thuận tiện để cậu vừa trình bày vừa nhìn được dashboard.
Một người từ đội chiến lược bắt tay chị Hà, giới thiệu mình phụ trách planning cho chương trình tích hợp. Anh ta nói PMI Lead đang ở một cuộc gọi khác và sẽ vào sau vài phút.
Dư An nghe, gật đầu cho có. Cậu đang bận kiểm tra lần cuối quyền truy cập file mẫu.
Chín giờ ba mươi mốt, cuộc họp bắt đầu bằng phần giới thiệu mục tiêu sáu mươi ngày đầu. Chị Hà nói về nguyên tắc không gián đoạn vận hành. Phía tập đoàn nói về governance, reporting line và các workstream. Dư An ghi nhanh ba điểm cần hỏi vào tablet: owner của data migration, tiêu chuẩn lưu dữ liệu lịch sử, và phạm vi vendor master.
Cửa phòng họp mở lúc chín giờ ba mươi bảy. Dư An không quay lại ngay. Chỉ tới khi người đang trình bày dừng một nhịp và nói “Anh Cẩn tới rồi”, cậu mới ngẩng lên.
Có những cái tên bảy năm không nghe trực tiếp vẫn không cần thời gian để nhận ra. Tống Hoài Cẩn đứng ở cửa phòng họp.
Dư An từng nghĩ, rất lâu trước đây, rằng nếu một ngày gặp lại người này chắc mình sẽ nhận ra những gì đã thay đổi trước tiên. Cao hơn hay gầy hơn, tóc khác đi, giọng nói khác đi, hoặc một chi tiết đủ rõ để chứng minh thời gian đã làm việc của nó. Đến lúc thật sự nhìn thấy, cậu lại chỉ nhận ra một điều đơn giản hơn: Hoài Cẩn đã trở thành một người đàn ông mà Dư An chưa từng gặp.
Vẫn dáng người cao, vai thẳng và cách ăn mặc gần như không có chi tiết thừa. Nhưng sự khó tiếp cận của tuổi mười tám đã biến thành một thứ điềm tĩnh có chủ ý. Hoài Cẩn chào người phụ trách cuộc họp, xin lỗi vì vào muộn, bắt tay hai người gần cửa rồi mới đi vào. Không có vẻ gì của một người có mặt ở đây chỉ vì họ Tống. Cách những người trong phòng tự nhiên chuyển câu hỏi về phía cậu cho thấy họ đã quen việc Hoài Cẩn là người phải đưa ra quyết định.
Ánh mắt Hoài Cẩn đi qua bàn họp và dừng lại ở Dư An. Chỉ một nhịp. Dư An đặt bút xuống cạnh tablet.
Hoài Cẩn bước tới. Khoảng cách giữa hai người thu ngắn bằng những bước chân hoàn toàn bình thường, trước mặt hơn mười đồng nghiệp không ai biết bảy năm trước có một bậc thềm phía sau thư viện từng nằm giữa họ.
“Lâu rồi không gặp.” Giọng Hoài Cẩn thấp hơn trong ký ức của Dư An một chút, hoặc có lẽ chỉ vì đây là phòng họp chứ không phải hành lang trường học.
Dư An nhìn thẳng cậu. “Đúng là lâu rồi.”
Không ai trong phòng phản ứng ngoài một người phía tập đoàn hỏi: “Hai anh quen nhau à?”
“Bạn học cũ.” Dư An trả lời trước, giọng tự nhiên đến mức chính cậu cũng thấy hợp lý. Cậu kéo lại file trình chiếu trên màn hình. “Bắt đầu họp chứ?”
Hoài Cẩn nhìn cậu thêm một giây rồi gật đầu. “Ừ.” Cậu ngồi xuống phía đối diện và cuộc họp tiếp tục.
Dư An đã có bảy năm để trở thành người không cần một khoảng thời gian riêng chỉ vì quá khứ bất ngờ bước vào phòng. Cậu nghe hết phần Hoài Cẩn cập nhật về nguyên tắc tích hợp: giữ hoạt động ổn định, không ép chuẩn hóa những thứ chưa hiểu đủ, các thay đổi ảnh hưởng khách hàng phải có owner rõ ràng. Cách nói ngắn, không vòng, nhưng khác tuổi mười tám ở chỗ Hoài Cẩn chủ động nhìn từng đầu mối khi hỏi ý kiến và để họ nói hết trước khi phản biện.
Đến workstream hệ thống, chị Hà quay sang Dư An. “An, phần hiện trạng em trình bày nhé.”
“Vâng.” Dư An đứng lên, chuyển slide. Cậu nói mười hai phút về kiến trúc sản phẩm, bảy phút về luồng dữ liệu và gần năm phút cho những điểm không nên chạm vào trong ba mươi ngày đầu. Không nhìn Hoài Cẩn nhiều hơn nhìn bất kỳ ai khác. Khi tới sơ đồ purchase-to-pay, cậu khoanh vùng vendor master.
“Đây là phần rủi ro nhất nếu bên mình muốn đồng bộ sớm. Hiện tại vendor ID không cùng logic giữa các module. Nếu chuẩn hóa trước khi xác nhận ownership và lịch sử giao dịch, reconciliation sẽ rất khó.”
Hoài Cẩn hỏi: “Có bao nhiêu bản ghi active?”
“Khoảng mười bốn nghìn. Nhưng active thật dưới tám nghìn.”
“Khoảng?” Câu hỏi ngắn đến mức Dư An suýt bật cười. Bảy năm, và người này vẫn không thích chữ “khoảng”.
Cậu không cười. “Mười bốn nghìn hai trăm mười chín bản ghi có trạng thái active theo hệ thống. Sau khi loại duplicate rõ ràng và vendor không phát sinh hai mươi bốn tháng, còn bảy nghìn tám trăm sáu mươi ba. Tôi dùng ‘khoảng’ vì còn một nhóm chưa xác nhận status với Finance.”
Hoài Cẩn gật đầu. “Được.”
Người phụ trách planning phía tập đoàn chen vào: “Nếu timeline sáu mươi ngày thì có cần đưa hết vendor history qua không?”
“Không.” Dư An đáp. “Nhưng phải biết cái gì mình không đưa. Nếu chỉ lấy số dư hiện tại mà bỏ lineage, sau này một payment mismatch sẽ không có đường quay lại.”
Hoài Cẩn nhìn slide. “Giữ raw history ở lớp archive, clean master ở lớp vận hành?”
“Đúng.”
“Mapping key?”
“Em có đề xuất ở phụ lục.” Dư An mở thẳng slide cuối mà không cần tìm. Trong vài phút sau đó, hai người trao đổi về một vấn đề đã đủ phức tạp để những người còn lại phải nhìn qua nhìn lại giữa họ. Hoài Cẩn hỏi đúng các điểm Dư An đã dự tính người phía mua sẽ hỏi. Dư An trả lời trước khi câu hỏi bị kéo thành tranh luận rộng. Hai lần Hoài Cẩn dừng giữa một giả định khi Dư An lắc đầu rất nhẹ, sau đó đổi hướng câu hỏi mà không cần cậu chen vào.
Đến lần thứ ba, Dư An mới nhận ra. Cơ thể con người giữ những thói quen không xin phép. Bảy năm không nói một câu nào với nhau không khiến cách họ đọc nhịp của người kia biến mất hoàn toàn. Điều đó không có nghĩa gì cả, và Dư An chuyển slide tiếp theo.
Cuộc họp kéo dài hơn dự kiến hai mươi phút. Kết quả cuối cùng là bốn workstream chính, một danh sách issue cần xử lý trong tuần đầu và lịch governance cố định vào sáng thứ hai. Phần systems/process integration được xác định là dependency của gần như mọi workstream còn lại.
Chị Hà nói: “Phía bọn tôi để Dư An làm đầu mối hệ thống và quy trình. Những gì liên quan business rule, vendor flow, approval matrix hoặc dữ liệu lịch sử cứ qua An trước.”
Dư An không phản đối. Đây vốn là phần việc của cậu.
Người phía tập đoàn quay sang Hoài Cẩn. “Vậy bên mình anh Cẩn giữ owner cấp chương trình, còn Quang theo planning hằng ngày?”
Hoài Cẩn nhìn bảng workstream trên màn hình. “Planning hằng ngày để Quang điều phối. Những quyết định ảnh hưởng scope hoặc dữ liệu lịch sử, tôi làm việc trực tiếp với Dư An.”
Căn phòng im chưa tới một giây, chỉ vì mọi người đang ghi lại phân công, không phải vì câu ấy có ý nghĩa gì khác. Dư An cũng ghi vào tablet.
Systems / Process Integration
Target lead: Lâm Dư An
PMI owner: Tống Hoài Cẩn
Hai cái tên nằm trên hai dòng liền nhau. Chị Hà hỏi: “Có vấn đề gì không?”
“Không.” Dư An đáp.
Hoài Cẩn cũng nói: “Không.”
Cuộc họp kết thúc lúc mười một giờ mười hai. Mọi người đứng lên, nói những câu xã giao cần thiết về tài liệu, quyền truy cập và lịch làm việc tiếp theo. Dư An đóng laptop, bỏ tablet vào túi. Cậu đang định đi cùng chị Hà thì phía sau có người gọi tên.
“Dư An.” Dư An dừng lại. Hoài Cẩn đứng cách hai bước, không gần hơn. Trong phòng vẫn còn bốn người đang thu dây sạc và nói chuyện, đủ để cuộc trao đổi này không thể trở thành chuyện riêng nếu một trong hai không chủ động kéo nó theo hướng đó.
Hoài Cẩn nói: “Chiều nay tôi sẽ gửi danh sách dữ liệu phía tập đoàn cần cho tuần đầu. Cậu xem giúp phần nào không thể cung cấp theo cấu trúc hiện tại.”
Chỉ công việc.
Dư An gật đầu. “Gửi qua workspace chung. Tôi sẽ phản hồi trước năm giờ.”
“Được.”
Hoài Cẩn như muốn nói thêm gì đó, nhưng cuối cùng chỉ hỏi: “Bốn giờ cậu có lịch không?”
Dư An mở điện thoại kiểm tra. “Có. Nhưng ba giờ rưỡi tới bốn giờ trống.”
“Vậy ba giờ rưỡi. Ba mươi phút.”
“Về data scope?”
“Ừ.”
“Được.”
Không ai nói “đợi tôi”. Không ai hỏi bảy năm qua sống thế nào. Không ai nhắc tới một bức ảnh chưa từng tồn tại.
Dư An quay đi trước. Khi trở về bàn, thông báo từ workspace tích hợp đã xuất hiện. Một bảng phân công mới được ghim lên đầu kênh, bên dưới là lịch cho hai tuần đầu tiên. Dư An mở ra để kiểm tra cuộc họp ba giờ rưỡi.
Tên người tổ chức hiện trên màn hình: Tống Hoài Cẩn. Tên người tham dự bắt buộc chỉ có một: Lâm Dư An. Dư An nhìn hai dòng đó vài giây, rồi bấm Accept.