Gần một tháng sau cuộc nói chuyện ở cầu thang B, ngày tốt nghiệp đến trong một buổi sáng nắng đến chói mắt. Dư An đứng trước gương lâu hơn bình thường chỉ vì cổ áo cứ lệch sang một bên. Nhã Lan đi ngang qua cửa phòng hai lần, lần thứ ba mới bước vào chỉnh giúp cậu rồi lùi lại nhìn. Bà không nói con trai gầy đi, cũng không hỏi mấy tuần qua cậu có còn nói chuyện với Hoài Cẩn hay không. Từ sau đêm Dư An kể chuyện hai người từng ở bên nhau, cha mẹ cậu giữ đúng ranh giới như trước: biết có một vết thương ở đó nhưng không tự tiện chạm vào.
“Đứng thẳng xem nào.”
Dư An làm theo. Nhã Lan vuốt lại phần vai áo. “Được rồi.”
“Con tưởng mẹ sẽ bảo tóc con dài.”
“Có dài.” Bà nhìn mái tóc hơi phủ xuống trán của cậu. “Nhưng hôm nay cho qua.”
“Ngày tốt nghiệp có đặc quyền à?”
“Ngày tốt nghiệp thì mẹ không muốn cãi nhau với con vì tóc.”
Dư An cười. Từ phòng khách, Chính Viễn gọi hai mẹ con xuống vì xe đã đến. Giọng ông vẫn như những buổi sáng trước đây, chỉ khác là hơn ba tuần nay ông không còn mặc sơ mi để đi làm. Một vài cuộc gặp với người quen cũ đã diễn ra, vài hồ sơ xin việc đã được gửi đi, nhưng chưa có kết quả nào đủ chắc để cả nhà nhắc tới như một kế hoạch mới. Dư An cũng không hỏi mỗi ngày. Họ đã học được cách sống với những thứ chưa có đáp án mà không biến chúng thành trung tâm của mọi bữa cơm.
Trên đường tới trường, Nhã Lan kiểm tra điện thoại xem đã mang đủ giấy tờ chưa. Chính Viễn ngồi ghế trước, quay xuống nhắc Dư An sau buổi lễ phải chụp ảnh với cha mẹ trước khi chạy đi đâu với bạn bè.
“Con nhớ.”
“Lần trước con cũng nói nhớ rồi quên.”
“Con không quên. Con bị kéo đi khiêng bảng.”
“Vẫn là không có mặt.”
Dư An dựa đầu vào cửa kính. “Hôm nay con có lịch.”
Câu nói bật ra rất tự nhiên. Cậu nhận ra sau khi đã nói xong.
Nhã Lan chỉ hỏi: “Lịch với bạn à?”
“Vâng.”
Bà gật đầu, không hỏi thêm. Dư An nhìn ra ngoài đường. Sự kiện trong lịch vẫn còn nguyên từ mấy tháng trước, không đổi tên, không đổi giờ, không có thêm ghi chú nào.
11:40 — sau thư viện.
Cậu đã nhìn thấy nó mỗi lần mở ứng dụng lịch để kiểm tra mốc xét tuyển. Có hôm Dư An nghĩ sẽ xóa, có hôm lại thấy xóa cũng vô nghĩa. Một lịch hẹn không còn hiệu lực thì cứ để nó tự trôi qua, giống như rất nhiều chuyện khác. Tuy vậy, sáng nay cậu đã kiểm tra giờ bắt đầu buổi lễ hai lần.
Sân trường đông đến mức những lối đi quen thuộc trở nên xa lạ. Phụ huynh đứng dưới hàng cây, học sinh chạy qua chạy lại tìm lớp, giáo viên liên tục gọi tên những người còn thiếu. Áo đồng phục được mặc chỉnh tề hơn ngày thường. Những chiếc điện thoại giơ lên ở khắp nơi khiến Dư An có cảm giác mọi thứ đang bị ghi lại nhiều hơn mức cần thiết, như thể cả khóa sợ chỉ cần không chụp đủ ảnh thì ba năm sẽ biến mất nhanh hơn.
Gia Huy tìm thấy cậu gần khu vực tập trung của lớp, tay cầm hai chai nước và một túi giấy nhỏ. “Mày đi đâu nãy giờ? Cô chủ nhiệm tìm.”
“Chụp với ba mẹ.”
“Đưa đây.” Gia Huy dúi một chai nước sang. “Mẹ tao mua dư.”
Dư An nhận lấy. “Cảm ơn cô hộ tao.”
Gia Huy nhìn cậu từ đầu xuống chân. “Hôm nay nhìn được đấy.”
“Bình thường tao không nhìn được?”
“Bình thường nhìn như người sắp ngủ trong tiết hai.”
Dư An bật cười. Hai người đi về phía hàng ghế của lớp. Khi còn cách vài bước, cậu thấy Hoài Cẩn ở phía bên kia.
Gần một tháng qua, họ vẫn gặp nhau gần như mỗi ngày ở trường. Có những việc bắt buộc phải trao đổi, đặc biệt là phần kết dự án và giấy tờ cuối năm. Khi đó cả hai nói chuyện đủ rõ, không gây khó cho nhau, không để người khác phải đứng giữa. Ngoài những việc ấy, họ gần như không có thêm câu nào.
Hoài Cẩn đứng cạnh Minh Triết, đang giúp giáo viên kiểm lại danh sách. Cậu mặc đồng phục giống tất cả mọi người nhưng vẫn dễ nhận ra trong đám đông. Một phụ huynh tiến tới hỏi gì đó, Hoài Cẩn nghiêng người nghe rồi chỉ về phía dãy ghế. Cử chỉ vẫn bình tĩnh, chính xác, không khác người mà Dư An từng biết. Dư An nhìn một giây rồi chuyển mắt đi.
Gia Huy không nói gì. Mấy tuần qua cậu ta đã thôi hỏi câu “hai đứa mày có chuyện gì” sau khi nhận ra câu trả lời không còn đơn giản. Dư An cũng chưa từng nói thẳng rằng Hoài Cẩn là người cậu đã yêu. Có những lúc cậu nghĩ Gia Huy đã đoán được gần hết; có những lúc lại thấy chuyện đó không quan trọng nữa.
Buổi lễ bắt đầu lúc tám giờ. Hiệu trưởng phát biểu, đại diện học sinh phát biểu, giáo viên chủ nhiệm lên nhận hoa. Mọi thứ diễn ra đúng như những chương trình tốt nghiệp Dư An từng xem của các khóa trước, vậy mà khi tên lớp mình được gọi, cậu vẫn thấy một cảm giác rất lạ chạy qua người. Đây thật sự là lần cuối họ ngồi ở đây với tư cách học sinh.
Cậu nhìn dãy nhà học phía sau sân khấu. Có một cửa sổ thư viện nhìn ra hàng cây, một hành lang nơi từng chạy xuống vì sắp trễ buổi họp dự án, một cầu thang nơi hai người đã từng nghĩ chỉ cần nói thẳng thì mọi chuyện đều có thể giải quyết. Những nơi ấy vẫn ở nguyên đó, hoàn toàn không biết mình đã được dùng để chứa bao nhiêu lời hứa.
Khi cả lớp đứng lên chụp ảnh tập thể, giáo viên xếp hàng mất gần mười phút. Gia Huy bị đẩy xuống hàng trước vì thấp hơn vài người. Dư An đứng ở hàng giữa. Hoài Cẩn ở phía đầu bên kia, cách cậu bảy tám người.
Nhiếp ảnh gia hô nhìn vào máy. Dư An nhìn thẳng. Đèn flash sáng lên. Trong tấm ảnh ấy, họ vẫn đứng cùng một khung hình, chỉ là không đứng cạnh nhau.
Sau phần lễ chính, sân trường lập tức vỡ thành hàng trăm nhóm nhỏ. Người chụp với cha mẹ, người tìm giáo viên, người kéo bạn bè ra dưới cây phượng, người khóc dù trước đó đã tuyên bố sẽ không khóc. Dư An bị Gia Huy lôi đi chụp ba nhóm liên tiếp, sau đó lại bị cô Hạ gọi sang chụp cùng nhóm dự án. Đó là lần duy nhất cậu và Hoài Cẩn đứng gần nhau trong buổi sáng.
Cô Hạ đứng giữa. Minh Triết ở một bên, Gia Huy chen vào sau khi bị gọi. Dư An đứng phía trái cô, Hoài Cẩn phía phải. Khoảng cách chỉ hơn một cánh tay, nhưng không ai nhìn sang ai.
“Đừng có mặt nghiêm trọng vậy.” Cô Hạ nói. “Dự án kết thúc rồi, không ai bắt các em sửa file nữa.”
Gia Huy cười lớn nhất. “Cô nói câu này sớm ba tháng chắc tụi em biết ơn hơn.”
“Ba tháng trước nói thì các em không tốt nghiệp được với cái file đó.”
Mọi người cười. Dư An cũng cười theo. Nhiếp ảnh gia chụp hai tấm. Khi cả nhóm tản ra, Hoài Cẩn bị Minh Triết gọi lại vì giáo viên muốn hỏi một việc. Dư An đi về phía cha mẹ đang đợi dưới hàng cây.
Chính Viễn chụp ảnh không giỏi. Ông cầm điện thoại quá thấp trong tấm đầu tiên và cắt mất một phần bảng tên trường. Nhã Lan giành lấy máy, nhờ một phụ huynh khác chụp cả nhà rồi bắt chồng đứng thẳng vì “hôm nay anh mới là người làm hỏng ảnh”. Dư An đứng giữa hai người, cười đến mỏi mặt qua bốn tấm liên tiếp.
Trong một khoảnh khắc, cậu thấy mình thật sự vui, không phải kiểu vui phải cố. Cha vẫn chưa có công việc mới, kế hoạch đại học còn thay đổi, chuyện với Hoài Cẩn nằm ở một nơi Dư An không muốn mở ra. Nhưng cha mẹ đang đứng hai bên, Gia Huy ở phía xa la hét vì ai đó làm rơi mũ tốt nghiệp, cô Hạ đang mắng một nhóm học sinh đừng trèo lên lan can. Cuộc sống không biến thành một màu chỉ vì một phần của nó vỡ.
Điện thoại rung lúc 11:24. Dư An cúi xuống và thấy thông báo lịch hiện trên màn hình: Sắp tới: 11:40 — sau thư viện. Cậu nhìn dòng chữ đó lâu hơn một chút.
Nhã Lan đang nói với Chính Viễn về chỗ ăn trưa. Bà quay sang hỏi: “Con còn lịch với bạn phải không?”
Dư An khóa màn hình. “Vâng. Con đi một chút.”
“Bao lâu?”
“Chắc không lâu.”
Chính Viễn nhìn đồng hồ. “Mười hai giờ mười mình phải đi. Một người quen cũ hẹn ba mười hai rưỡi để nói chuyện công việc, nếu kẹt xe sẽ trễ.”
Dư An nhớ lịch này. “Con biết. Nếu con chưa ra thì ba mẹ cứ đi trước.”
Nhã Lan nói: “Không cần. Mẹ đợi con tới mười hai giờ.”
“Con sẽ ra trước.” Cậu nói chắc như thể đã biết chính xác điều gì sẽ xảy ra.
Bậc thềm phía sau thư viện vắng hơn sân chính rất nhiều. Dư An tới lúc 11:34, biết mình đến sớm vì đã nhìn đồng hồ ngay khi bước qua góc tường. Sáu phút không phải thời gian dài. Trước đây cậu từng để Hoài Cẩn chờ mười chín phút và người kia vẫn đứng đó như thể không có gì đáng nói. Cậu từng hỏi nếu mình trễ nửa tiếng thì sao, Hoài Cẩn chỉ bảo phải nói trước.
Dư An ngồi xuống bậc thềm thứ hai. Áo đồng phục hôm nay quá ngay ngắn khiến tư thế ngồi có chút không quen. Phía xa vẫn nghe tiếng người gọi nhau chụp ảnh, nhưng ở đây chỉ có vài học sinh đi ngang qua rồi mất hút sau dãy nhà. Đến 11:38, Dư An mở điện thoại. Khung chat với Hoài Cẩn không còn ở danh sách chính vì đã được lưu trữ.
Cậu có thể tìm tên chỉ bằng vài thao tác nhưng không làm. Khi đồng hồ chuyển sang 11:40, không có ai bước tới từ lối bên trái, cũng không có tiếng bước chân từ hành lang thư viện phía sau. Dư An đặt điện thoại úp xuống bên cạnh. Cậu tự thấy buồn cười vì đã mong một người nổi tiếng đúng giờ sẽ xuất hiện đúng vào phút được đặt trong lịch. Một tháng trước, chỉ cần như vậy là đủ để cậu coi đó là điều chắc chắn.
Ba phút sau, hai học sinh lớp khác đi ngang qua, cười nói về việc cả nhóm đang tìm một giáo viên để chụp ảnh. Một người nhận ra Dư An, giơ tay chào; cậu chào lại. Tới 11:47, điện thoại vẫn không rung. Dư An nghĩ tới việc nhắn một câu rất đơn giản: “Tôi ở đây.” Không cần hỏi cậu có tới không, không cần nhắc lời hẹn, chỉ là một dữ kiện.
Ngón tay cậu mở khóa màn hình rồi dừng lại. Hoài Cẩn có lịch. Chính cậu đã gửi, và người kia từng nhận ngay trước mặt cậu. Sau chia tay, Dư An còn hỏi có muốn hủy không, Hoài Cẩn nói cứ để vậy.
Nếu một người đã biết giờ và địa điểm, một tin nhắn “tôi ở đây” không phải để cung cấp thông tin. Nó là để hỏi xem mình còn đáng được người kia đến gặp hay không. Dư An không muốn hỏi câu ấy nữa. Đến 11:51, Gia Huy xuất hiện ở đầu lối đi, trên cổ vẫn đeo chiếc máy ảnh mượn của anh họ. Cậu ta nhìn quanh một vòng rồi thấy Dư An.
“Ơ, mày ngồi đây thật à?”
Dư An ngẩng lên. “Sao mày biết tao ở đây?”
“Không biết. Tao đi tìm Minh Triết để lấy file ảnh, thấy mày từ xa.” Gia Huy bước xuống hai bậc rồi đứng lại. “Mày chờ ai à?”
Dư An nhìn đồng hồ. “Ừ.”
Gia Huy theo phản xạ nhìn về phía thư viện. “Có cần tao chụp gì không?”
Câu hỏi khiến Dư An nhớ tới buổi chiều mấy tháng trước, khi cậu đã rất tự nhiên nói người chụp tấm ảnh riêng sẽ là Gia Huy. Khi ấy cậu còn đùa rằng tới tốt nghiệp chắc có thể để thằng bạn này biết.
Bây giờ Dư An chỉ nói: “Chưa.”
Gia Huy im một lúc. “Tao ở đây với mày?”
“Không cần. Mày đi lấy file đi.”
“Chắc không?”
“Chắc.”
Gia Huy nhìn cậu thêm một giây, cuối cùng không hỏi người cậu đang chờ là ai. “Tao ra sân trước. Trưa tụi tao đi ăn, đổi ý thì nhắn.”
“Ừ.”
“Đừng ừ cho có.”
Dư An cười. “Biết rồi.”
Gia Huy đi khỏi, tiếng bước chân xa dần. Đến 11:56, Dư An bắt đầu thấy nắng đổi góc trên nền gạch. Cậu không còn kiểm tra điện thoại mỗi phút nữa. Cậu ngồi yên, nhìn một chiếc lá khô bị gió đẩy từ mép bậc thềm xuống lối đi rồi mắc ở khe gạch.
Có một thời gian, chờ Hoài Cẩn là chuyện rất dễ. Người kia nói còn năm phút, cậu sẽ đợi. Cậu nói đợi tôi năm phút, Hoài Cẩn sẽ đứng đó. Không ai cần biến việc chờ thành bằng chứng của tình yêu. Nó chỉ là cách hai người phối hợp với nhau trong một ngày bình thường.
Mười hai giờ đúng, điện thoại rung. Mẹ nhắn: “Ba mẹ ở cổng rồi. Khoảng mười phút nữa phải đi nhé.” Dư An trả lời: “Vâng.” nhưng vẫn ngồi thêm. Đến 12:03 vẫn không có tin nhắn; ba phút sau, cậu đứng dậy.
Hai mươi sáu phút không phải quá lâu. Nếu là vài tháng trước, có lẽ cậu sẽ chờ thêm. Hoài Cẩn từng chờ cậu mười chín phút; cậu cũng từng chờ người kia ba mươi sáu phút ở thư viện. Họ đã có một hệ thống riêng cho những việc như vậy: trễ thì nói trước, có chuyện thì hỏi, không hiểu thì nói.
Hệ thống ấy không còn nữa. Dư An phủi nhẹ bụi ở sau quần. Điện thoại vẫn im lặng. Cậu nhìn bậc thềm một lần cuối, không chụp ảnh, cũng không để lại gì. Một nơi được chọn chỉ vì ít người qua lại lại hoàn thành đúng chức năng của nó: không ai chứng kiến một tấm ảnh bị bỏ lỡ, ngoài Gia Huy tình cờ thấy cậu đã tới.
Dư An bước lên lối đi. Đến góc thư viện, cậu dừng lại một giây. Nếu quay về, cậu có thể chờ thêm năm phút, chỉ năm phút thôi. Câu ấy từng là một lời đề nghị rất dễ đáp lại. Cậu không quay lại.
Trên xe, Nhã Lan đưa cho Dư An một chai nước. Chính Viễn ngồi ghế trước, đang xem lại địa chỉ cuộc hẹn. Không ai hỏi người bạn mà Dư An chờ có tới hay không. Khi xe rời khỏi cổng trường, cậu mở điện thoại lần cuối. Sự kiện 11:40 — sau thư viện đã chuyển sang màu của một lịch hẹn vừa qua, và không có tin nhắn mới từ Hoài Cẩn. Dư An tắt màn hình.
Lúc ấy, Dư An chỉ nghĩ mình đã chờ đủ lâu để hiểu rằng người kia sẽ không tới. Cậu không biết phần còn thiếu của câu chuyện nằm ở đâu, và cũng không còn muốn hỏi.
Tấm ảnh không được chụp.
Bảy năm sau.