Khi Dư An mở cửa nhà, đèn phòng khách đã sáng từ lâu. Ba đôi dép nằm ngay ngắn trước kệ. Mẹ cậu ngồi ở ghế đơn gần cửa sổ, hai tay ôm một cốc nước đã nguội. Lâm Chính Viễn ngồi đối diện, trước mặt là một tập giấy mỏng úp xuống mặt bàn. Không ai bật tivi. Căn phòng vốn luôn có một thứ âm thanh nền nào đó bỗng yên tới mức Dư An nghe rõ tiếng khóa cửa sau lưng mình.
Nhã Lan nhìn con đầu tiên. “Về rồi à?”
“Vâng.” Dư An thay giày, đặt cặp xuống cạnh ghế. “Có chuyện gì vậy mẹ?”
Chính Viễn không trả lời ngay. Ông trông mệt hơn sáng hôm đó rất nhiều, dù áo sơ mi đã được thay bằng đồ ở nhà. Dư An từng thấy cha thức gần trắng đêm vì chốt báo cáo quý, từng thấy ông sốt vẫn ngồi trước máy tính vì một cuộc kiểm toán. Nhưng vẻ mệt tối nay không giống thiếu ngủ. Nó giống một người đã giữ lưng thẳng quá lâu và vừa được phép ngồi xuống.
“Ngồi đi con.”
Dư An ngồi xuống đầu ghế dài. Cậu nhìn tập giấy trên bàn, rồi nhìn cha. “Công ty à?”
Chính Viễn gật đầu. Chỉ một động tác đó cũng đủ khiến những từ mấy tuần qua cùng lúc quay lại: hồ sơ cũ, dữ liệu không khớp, nhiều cấp phê duyệt, quy trình, chữ ký.
Dư An hỏi: “Có kết luận rồi sao?”
“Có hướng xử lý trước mắt.” Chính Viễn nói chậm. “Từ ngày mai ba sẽ không tiếp tục làm ở vị trí hiện tại nữa.”
Dư An tưởng mình nghe thiếu một phần câu. “Tạm nghỉ để điều tra tiếp?”
Cha cậu nhìn xuống bàn. “Không. Ba sẽ rời công ty.”
Nhã Lan đặt cốc nước xuống. Bà đã biết trước, nhưng khi câu ấy được nói thành tiếng, sắc mặt vẫn thay đổi. Dư An nhìn từ mẹ sang cha, cảm giác đau vì cuộc nói chuyện ở trường vài tiếng trước bỗng bị đẩy lùi sang một bên bởi một thứ lớn hơn và cụ thể hơn nhiều.
“Bị cho nghỉ?”
“Ba ký đơn.”
“Vì sao?”
Chính Viễn im vài giây. “Vì có những hồ sơ mang chữ ký của ba.”
Dư An ngồi thẳng lên. “Hồ sơ gì?”
“Các khoản mua sắm và dịch vụ từ vài năm trước. Một số gói hiện bị rà lại vì giá trị, chứng từ và quy trình phê duyệt có điểm không khớp.” Ông dừng một chút. “Ba từng nói với con có nhiều chữ ký. Trong đó có chữ ký của ba.”
“Nhưng ba ký vì hồ sơ đã qua các bước trước rồi mà?”
Câu hỏi bật ra nhanh hơn suy nghĩ. Dư An nghe rõ bản năng của mình đang cố tìm một lý do để đặt cha ra ngoài mọi trách nhiệm. Chính Viễn cũng nghe thấy. Ông không nhận lấy cái cớ ấy.
“Đúng là hồ sơ đã qua nhiều người.” Ông nói. “Đúng là có lúc ba nhận bộ chứng từ đã được kiểm tra ở các bước trước. Cũng đúng là có những việc bị thúc rất gấp từ cấp trên. Nhưng người ký cuối cùng ở phần ba phụ trách vẫn là ba.”
Dư An siết hai tay trên đầu gối. “Ba có biết số liệu sai không?”
“Lúc ký thì không.”
“Ba có nhận tiền không?”
“Không.”
“Có quen những bên trong hồ sơ không?”
“Có bên ba biết vì đã làm việc nhiều lần, có bên chỉ biết trên giấy tờ.” Chính Viễn nhìn thẳng con. “Ba không có phần lợi ích ở những hợp đồng đó. Ba cũng không phải người lập ra các giao dịch đang bị nghi ngờ. Nhưng ba đã tin quá nhiều vào việc hồ sơ đã qua đủ phòng ban. Có vài chỗ nếu ba chịu dừng lại thêm một ngày, kiểm tra sâu hơn thay vì nghĩ cấp trước đã làm rồi, có thể ba đã thấy vấn đề.”
Phòng khách yên đi. Dư An không biết mình mong cha nói câu nào hơn: “Ba hoàn toàn vô tội” hay “Họ đang đổ hết cho ba”. Chính Viễn không nói câu nào cả.
Ông chỉ nói: “Phần đó là lỗi của ba.”
Dư An cúi mắt. Một vết nứt mở ra trong hình ảnh về cha nhưng không làm nó sụp xuống. Kỳ lạ là cậu còn thấy dễ thở hơn nếu cha nổi giận và bảo mọi người đang hại mình. Ít nhất khi ấy mọi thứ chỉ có đúng và sai. Còn bây giờ, cha cậu có lỗi, nhưng lỗi ông đang nhận dường như không cùng kích thước với điều đang xảy ra.
Nhã Lan hỏi: “Hướng xử lý chỉ dừng ở nghỉ việc thôi đúng không?”
Chính Viễn gật đầu. “Hiện tại họ xử lý nội bộ. Ba phải bàn giao toàn bộ, phối hợp nếu còn yêu cầu đối chiếu, và không tiếp tục giữ vị trí.”
“Có phải bồi thường gì không?” Dư An hỏi.
“Chưa có con số nào như vậy.”
“Còn pháp lý?”
“Hiện tại chưa có thông báo gì khác.”
Hai chữ “hiện tại” ở cuối câu khiến Dư An không thể thật sự yên tâm. Nhưng cậu cũng hiểu cha sẽ không nói chắc một điều mình chưa chắc. Chính Viễn từ trước tới nay vẫn vậy.
Nhã Lan hỏi thực tế hơn: “Tài khoản, lương tháng này, các quyền lợi còn lại?”
“Phòng nhân sự sẽ chốt. Có thể mất một phần thưởng và quyền lợi năm nay. Phần đó để mai anh làm việc.”
Bà gật đầu, sau đó hỏi tiếp về bảo hiểm, khoản vay còn lại của gia đình và quỹ dự phòng. Cuộc nói chuyện chuyển sang những con số mà vài giờ trước Dư An chưa từng nghĩ mình phải nghe. Nhà họ không có một khoản nợ lớn đến mức chỉ cần cha mất việc là mọi thứ sụp đổ. Mẹ cậu vẫn có thu nhập ổn định. Gia đình có tiền tiết kiệm. Căn nhà không biến mất sau một đêm.
Nhưng sự chắc chắn đã biến mất. Trước đây, khi Dư An nói muốn học ở một trường có học phí cao hơn một chút hoặc thuê chỗ ở gần trường để đỡ di chuyển, cha mẹ chỉ hỏi chương trình có phù hợp không. Bây giờ, mỗi khoản chi bốn năm tới đều phải đi kèm một câu hỏi mới: thu nhập của cha sẽ là bao nhiêu, ông có tìm được công việc cùng vị trí hay không, vụ việc này có khiến những công ty khác dè chừng không, và họ nên giữ bao nhiêu tiền phòng trường hợp còn phát sinh.
Dư An nhìn tập giấy trên bàn. “Ba có thể xin việc ở nơi khác chứ?”
Chính Viễn không trả lời ngay. “Có thể. Nhưng không phải ngay.”
“Vì hồ sơ này?”
“Ừ.”
“Người ta sẽ nghĩ ba làm sai?”
“Người tuyển dụng không chỉ nhìn ba có bị kết luận tham ô hay không.” Ông xoa hai bàn tay với nhau. “Một quản lý tài chính rời công ty ngay sau một đợt rà soát nội bộ đã là một dấu hỏi. Ba phải chấp nhận điều đó.”
Dư An nghe thấy trong giọng cha thứ làm cậu khó chịu nhất: không than thân, không xin ai tin mình, chỉ tính luôn hậu quả như một phần công việc phải xử lý. Nó giống cách Hoài Cẩn từng nói về mọi thứ bằng lịch, phương án và kết quả. Ý nghĩ ấy đến quá đột ngột khiến cậu phải quay mặt sang chỗ khác.
Nhã Lan nhận ra nhưng tưởng con chỉ đang choáng. Bà dịch lại gần. “Dư An, chuyện học của con chưa cần quyết ngay tối nay.”
“Con biết.”
“Ba mẹ gọi con về không phải để bắt con bỏ trường nào.”
Chính Viễn nói thêm: “Những gì đã chuẩn bị thì cứ giữ. Đừng vì chuyện của ba mà đổi hết ngay.”
Câu nói khiến Dư An bật cười một tiếng rất nhỏ. Hôm nay hình như ai cũng đang bảo cậu đừng thay đổi điều gì vì họ, trong khi chính họ đã thay đổi mọi thứ trước khi cậu kịp hiểu.
Cha cậu nhíu mày. “Sao vậy?”
“Không có gì.”
Nhã Lan nhìn con lâu hơn. “Ở trường cũng có chuyện à?”
Dư An định nói không. Từ đã lên tới đầu lưỡi, nhưng cậu dừng lại. Cả buổi tối này đang nói về những người nghĩ giấu bớt là cách giữ người khác khỏi lo. Dư An không muốn ngay lập tức lặp lại điều đó, dù cậu cũng chưa đủ sức kể hết.
“Con với một người bạn có chút chuyện.”
Mẹ cậu không hỏi tên. “Nặng không?”
Dư An nhìn xuống tay mình. “Chắc là xong rồi.”
Chính Viễn liếc sang, nhưng ông chỉ nói: “Nếu cần nghỉ một buổi học thì nghỉ. Đừng cố quá.”
“Không đến mức đó.”
“Ừ.” Ông gật đầu. “Vậy chuyện nào xử lý được trước thì xử lý trước.”
Dư An không biết nên thấy buồn cười hay muốn khóc. Cha cậu vừa mất công việc gắn bó nhiều năm, vậy mà vẫn đang dùng giọng bình thường để dặn con giải quyết từng việc một.
Cậu hỏi: “Ba, công ty mình thuộc tập đoàn nhà Tống, đúng không?”
Nhã Lan nhìn sang chồng. Chính Viễn cũng dừng lại một chút trước khi đáp. “Ừ.”
Dư An đã biết mối liên hệ đó từ trước ở mức rất chung. Công ty cha cậu là một đơn vị trong hệ thống lớn mà gia đình Hoài Cẩn có cổ phần và quyền điều hành. Nhưng suốt mấy năm, chuyện ấy chẳng mang ý nghĩa cá nhân nào. Một tập đoàn có hàng chục đơn vị, hàng nghìn nhân viên; việc hai gia đình cùng chạm vào một cái tên doanh nghiệp không khiến họ trở thành người quen trong cùng một câu chuyện.
Mấy tuần gần đây, khoảng cách đó bắt đầu co lại. Dư An hỏi: “Đợt rà soát là từ công ty ba tự làm hay từ trên tập đoàn xuống?”
Chính Viễn nhìn cậu. “Có bộ phận từ cấp tập đoàn tham gia.”
Dư An thấy ngón tay mình lạnh đi. “Từ khi nào?”
“Khoảng hơn một tuần trước thì làm việc trực tiếp nhiều hơn.”
Hơn một tuần. Cậu không cần mở lịch cũng nhớ: cuộc gọi tối hôm đó, Hoài Cẩn vắng học sáng hôm sau, những lần rời trường giữa buổi, những câu “tôi chưa biết”, “phần tôi có thể nói”, rồi “không liên quan tới cậu”. Sau đó là chia tay.
Dư An vẫn không để phép cộng ấy tự biến thành kết luận. Cậu hỏi tiếp: “Những người từ tập đoàn có phải nhà Tống trực tiếp xử lý không?”
“Không thể nói vậy.” Chính Viễn đáp. “Tập đoàn là tổ chức, không phải mỗi gia đình họ. Có kiểm soát nội bộ, pháp chế, tài chính, nhiều cấp quản trị.”
“Nhưng người quyết định hướng xử lý cuối cùng?”
“Dư An.” Cha cậu gọi tên cậu, lần đầu tiên giọng có vẻ cảnh giác. “Con đang muốn hỏi gì?”
Cậu im một nhịp. “Con chỉ muốn biết chuyện này cách nhà họ Tống bao xa.”
Chính Viễn nhìn con rất lâu. “Con hỏi vì Hoài Cẩn?”
Câu hỏi khiến Dư An cứng người. Nhã Lan cũng quay sang. “Hoài Cẩn?”
Dư An không đáp ngay. Chính Viễn nhớ rất rõ cậu học sinh từng mang thuốc tới nhà, cũng biết hai người làm dự án chung. Ông không biết phần còn lại. Trong hoàn cảnh khác, Dư An có lẽ sẽ tìm cách lảng đi. Tối nay cậu không còn thấy việc tạo thêm một lớp bí mật giúp ích gì.
“Bọn con từng ở bên nhau.”
Nhã Lan không nói gì. Chính Viễn nhíu mày, không phải vì giới tính của người được nhắc đến mà vì từ “từng”.
Dư An nói tiếp trước khi ai hỏi: “Chiều nay chia tay rồi.”
Mẹ cậu hít vào rất nhẹ. “Vì chuyện này?”
“Cậu ấy nói không.”
“Con tin không?”
Dư An nhìn bà. Câu hỏi quá trực tiếp. Cậu nghĩ đến ánh mắt Hoài Cẩn khi nói “Thật”.
“Con đã hỏi rất nhiều lần.” Cậu đáp. “Cậu ấy nói không liên quan tới công ty, không liên quan tới ba, cũng không phải vì muốn làm gì tốt cho con.”
Chính Viễn nhìn xuống bàn. “Hoài Cẩn biết ba làm ở công ty này?”
“Biết.”
“Con có kể chuyện mấy tuần nay cho cậu ấy?”
“Có một phần. Con còn hỏi hai đợt rà soát có liên quan không.”
“Cậu ấy nói sao?”
“Ban đầu nói chưa biết.” Dư An nhớ từng câu gần như nguyên vẹn. “Sau đó bảo nếu biết chắc sẽ nói phần có thể nói. Mấy hôm sau thì không muốn con hỏi nữa.”
Cha mẹ cậu cùng im lặng. Dư An lập tức cảm thấy mình đang chờ người lớn cho một kết luận mà bản thân vừa tự cấm mình tạo ra. Cậu đứng dậy đi lấy nước, cố dùng vài bước ngắn để làm đầu óc chậm lại. Khi quay về, Chính Viễn vẫn ngồi nguyên chỗ cũ.
“Ba không biết Hoài Cẩn được gia đình nói tới đâu.” Ông nói. “Con đừng lấy chuyện công ty của ba để kết luận về một đứa trẻ mười tám tuổi.”
“Con biết.”
“Nhưng nếu con muốn hỏi nó, thì hỏi chuyện của hai đứa. Đừng hỏi thay ba.”
Dư An cầm cốc nước, ngón tay dừng trên thành cốc. Cha cậu vừa nói đúng điều cậu đã cố làm suốt mấy tuần: hỏi phần của mình, không tự điền phần còn lại. Chỉ là Hoài Cẩn đã trả lời phần đó rồi.
Đêm ấy Dư An không ngủ sớm.
Sau khi cha mẹ lên phòng, cậu ngồi ở bàn học với laptop mở trước mặt. File kế hoạch đại học vẫn nằm trong thư mục cũ. Tên file do Hoài Cẩn đặt, ngắn và khó chịu như mọi bảng tính cậu từng làm: university_options_v4. Dư An mở nó.
Hai trường được đánh dấu ở cùng thành phố vẫn nằm ở đầu bảng. Các cột học phí, chương trình, thời gian di chuyển, ký túc xá, học bổng và chi phí dự kiến vẫn còn nguyên. Dư An nhớ một buổi chiều cả hai ngồi tranh luận mười phút chỉ để xem một tuyến tàu có đáng đổi trường hay không. Khi ấy tiền thuê nhà là một phép tính. Bây giờ nó là một rủi ro.
Cậu tạo một bản sao của file, nhưng không xóa bản cũ. Trong bản sao, Dư An thêm ba cột mới: học phí sau học bổng, khả năng đi về từ nhà, chi phí tối thiểu mỗi tháng. Sau đó cậu thêm vài chương trình trước đây từng loại vì không nằm cùng thành phố với Hoài Cẩn hoặc vì không thuận tiện cho kế hoạch của hai người.
Cậu làm việc rất chậm. Không phải vì không hiểu con số, mà vì mỗi hàng mới giống như đang tháo một viên gạch khỏi thứ họ từng xây chung.
Mười một giờ mười ba, điện thoại sáng lên vì thông báo lịch. Không phải tin nhắn.
Một sự kiện vẫn nằm ở vài tuần phía trước: 11:40 — sau thư viện. Dư An nhìn nó vài giây rồi tắt màn hình. Cậu chưa hủy.
Bản đồ hai vòng tròn vẫn nằm trong ngăn kéo bên phải. Cậu cũng chưa vứt.
Những thứ ấy không còn chứng minh tương lai nào nữa. Nhưng hôm nay Dư An đã mất đủ nhiều thứ chỉ trong vài giờ; cậu không muốn tự tay dọn sạch phần còn lại chỉ để chứng minh mình dứt khoát.
Gần nửa đêm, cậu nghe tiếng cửa phòng cha mẹ mở. Một lúc sau có tiếng bước chân xuống bếp. Dư An đứng dậy, đi ra ngoài thì thấy Chính Viễn đang rót nước.
“Ba chưa ngủ?”
“Con cũng vậy.”
Dư An dựa vào cạnh cửa. “Ba.”
“Ừ?”
“Trong những hồ sơ đó... ba có nghĩ có người cố tình làm sai không?”
Chính Viễn dừng tay. Câu hỏi lần này không còn là đứa con cố bảo vệ cha, mà là một câu hỏi về chính vụ việc.
Ông đáp rất cẩn thận: “Ba nghĩ có những quyết định không thể giải thích chỉ bằng bất cẩn.”
Tim Dư An đập mạnh hơn. “Của ai?”
“Ba chưa có đủ thứ để nói tên ai.”
“Nhưng ba không nghĩ đây chỉ là lỗi quy trình?”
“Không.”
Dư An chờ. Chính Viễn nhìn cậu rồi nói tiếp: “Có những hồ sơ được đẩy qua quá nhiều tầng mà mỗi tầng chỉ thấy phần của mình. Đến lúc nhìn cả chuỗi mới thấy có thứ không bình thường. Ba cũng là một tầng trong đó.”
“Và giờ tầng của ba là tầng dễ thấy nhất?”
Cha cậu không trả lời ngay. Sự im lặng lần này đủ để Dư An hiểu đó không phải một câu hỏi vô lý, nhưng chưa đủ để biến suy đoán thành sự thật.
Chính Viễn đặt cốc xuống. “Ba đã nói phần ba làm sai. Còn phần của người khác, để hồ sơ chứng minh.”
Dư An gật đầu, không hỏi thêm về cái tên nào.
Chính Viễn nói: “Con đừng tự đi tìm chuyện này.”
“Con không định.”
“Cũng đừng vì Hoài Cẩn mà đi hỏi nhà người ta.”
Cậu nhìn cha. “Ba nghĩ cậu ấy biết?”
“Ba không biết.”
“Nhưng ba vừa nói đừng hỏi nhà người ta.”
“Vì con đang mười tám tuổi và vừa chia tay.” Chính Viễn nhìn thẳng cậu. “Lúc này con rất dễ biến hai chuyện cùng xảy ra thành một chuyện. Ba không muốn con làm vậy.”
Dư An im lặng. Cha cậu không biết rằng cậu đã mất hơn một tuần để cố không làm đúng việc đó.
“Vâng.”
Hai cha con đứng trong bếp thêm một lúc. Trước khi quay lên lầu, Chính Viễn nói: “Chuyện trường học, cuối tuần mình ngồi tính lại. Không phải để bỏ hết. Chỉ là tính bằng tình hình mới.”
Dư An đáp: “Con đã bắt đầu rồi.”
Cha cậu nhìn cậu hơi lâu, có vẻ muốn nói đừng vội. Cuối cùng ông chỉ gật đầu.
Dư An trở về phòng. Trên màn hình laptop, bản sao bảng đại học có thêm năm dòng mới. Hai vòng tròn cũ vẫn ở đầu bảng, nhưng lần đầu tiên chúng không còn là trung tâm của mọi phép tính.
Cậu đóng file rồi mở điện thoại. Khung chat với Hoài Cẩn vẫn ở đó. Dư An không gõ gì. Cậu chỉ kéo lên tới đoạn hơn một tuần trước, nơi mình từng nhắn rất rõ:
“Nếu cậu biết chuyện liên quan tới nhà tôi thì đừng để tôi là người cuối cùng biết.”
Bên dưới là câu trả lời của Hoài Cẩn: “Ừ.” Dư An nhìn chữ ấy rất lâu. Cha cậu vừa mất công việc. Đợt rà soát có người từ cấp tập đoàn tham gia. Khoảng thời gian đó trùng với những ngày Hoài Cẩn liên tục bị gọi về nhà, rồi đột ngột quyết định đi du học và kết thúc một mối quan hệ mà trước đó chính cậu từng đưa vào kế hoạch tương lai.
Những dữ kiện ấy nằm cạnh nhau. Dư An vẫn chưa biết chúng nối với nhau bằng đường nào.
Nhưng lần đầu tiên, cậu biết chính xác câu mình cần hỏi tiếp theo.